حمله سایبری به یخچال فروشگاه‌های اروپا؛ چرا بلژیک هنوز نمی‌تواند ایران را مقصر بداند؟

حمله سایبری به سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌ها در بلژیک، فقط به یک اختلال فنی محدود نماند؛ افزایش دمای یخچال‌ها و فریزرها باعث شد برخی فروشگاه‌ها مواد غذایی فاسدشدنی خود را دور بریزند و خسارت مالی متحمل شوند. با گذشت چند روز از این اتفاق، مقام‌های بلژیکی هنوز درباره عامل حمله به توافق نرسیده‌اند. وزیر کشور این کشور از احتمال بالای نقش ایران صحبت می‌کند، اما وزیر امور خارجه می‌گوید شواهد موجود برای متهم کردن رسمی ایران کافی نیست.

یخچال فروشگاه‌ها چگونه هدف حمله سایبری قرار گرفتند؟

در اوایل نوامبر ۲۰۲۶، چندین فروشگاه و مرکز خرده‌فروشی در بلژیک با اختلال در تجهیزات سرمایشی خود مواجه شدند. این حملات عملکرد سامانه‌های کنترل دما را تحت تأثیر قرار داد و باعث شد دمای یخچال‌ها و فریزرها افزایش پیدا کند.

گزارش رسانه بلژیکی The Brussels Times نشان می‌دهد برخی کسب‌وکارهای آسیب‌دیده مجبور شدند مواد غذایی فاسدشدنی خود را دور بریزند؛ خسارت این اتفاق برای بعضی فروشگاه‌ها به ده‌ها هزار یورو رسید.

این اتفاق در ادامه مجموعه‌ای از حملات مشابه به فروشگاه‌های اروپایی رخ داد. پیش از این نیز فروشگاه‌هایی در فرانسه با اختلال در سامانه‌های سرمایشی مواجه شده بودند. در این موارد، دست‌کاری عملکرد تجهیزات سرمایشی می‌توانست مستقیماً بر نگهداری مواد غذایی و فعالیت روزمره فروشگاه‌ها تأثیر بگذارد.

چرا مقام‌های بلژیکی درباره نقش ایران اختلاف دارند؟

بر اساس گزارش رویترز در ۱۳ نوامبر، برنار کوئینتین، وزیر کشور بلژیک، اعلام کرده است شواهد به‌دست‌آمده از سوی سرویس‌های امنیتی این کشور احتمال نقش ایران در حملات را تقویت می‌کند.

او در گفت‌وگو با شبکه VRT NWS گفت شواهد موجود به اندازه‌ای است که بتواند احتمال بالای نقش ایران را مطرح کند.

اما ماکسیم پروو، وزیر امور خارجه بلژیک، موضع متفاوتی دارد. او اعلام کرده اطلاعات فعلی برای انتساب رسمی مسئولیت حمله به ایران کافی نیست و چنین تصمیمی باید از مسیر وزارت امور خارجه انجام شود.

به این ترتیب، درحالی‌که یک مقام ارشد بلژیکی از احتمال نقش ایران صحبت می‌کند، مقام دیگر دولت این کشور تأکید دارد که هنوز شواهد کافی برای چنین نتیجه‌گیری وجود ندارد.

حمله به یخچال‌ها چه اهمیتی از نظر امنیت سایبری دارد؟

اهمیت این حملات فقط به خسارت واردشده به مواد غذایی محدود نمی‌شود. تجهیزات سرمایشی فروشگاه‌های بزرگ معمولاً از سامانه‌های دیجیتال برای تنظیم و پایش دما استفاده می‌کنند. این سامانه‌ها در صورت اتصال ناامن به شبکه یا برخورداری از آسیب‌پذیری‌های امنیتی می‌توانند به نقطه ورود مهاجمان تبدیل شوند.

در چنین شرایطی، مهاجم برای ایجاد اختلال لزوماً نیازی به دسترسی مستقیم به تجهیزات فیزیکی ندارد؛ دست‌کاری تنظیمات کنترلی می‌تواند عملکرد دستگاه‌ها را مختل کند.

این مسئله نمونه‌ای از خطرات امنیتی تجهیزات متصل به شبکه در محیط‌های تجاری و صنعتی است. برخلاف تصور عمومی، پیامد یک حمله سایبری همیشه به سرقت اطلاعات یا از دسترس خارج شدن وب‌سایت‌ها محدود نمی‌شود و گاهی می‌تواند به تجهیزات فیزیکی و زنجیره تأمین مواد غذایی نیز برسد.

آیا شواهدی برای اثبات نقش ایران منتشر شده است؟

نکته مهم در این پرونده، تفاوت میان ادعای مقام‌های امنیتی و اثبات مسئولیت یک کشور است. اظهارات وزیر کشور بلژیک به ارزیابی سرویس‌های امنیتی این کشور استناد دارد، اما جزئیات فنی و مستنداتی که بتوانند این انتساب را به‌طور مستقل تأیید کنند، در گزارش رویترز منتشر نشده است.

از سوی دیگر، وزیر امور خارجه بلژیک نیز صراحتاً اعلام کرده اطلاعات موجود برای انتساب رسمی حمله کافی نیست.

پیش از این، مقام‌های فرانسوی نیز درباره حملات مشابه در ماه اکتبر اظهاراتی درباره نقش ایران مطرح کرده بودند. بااین‌حال، مشابه بودن نوع حملات به‌تنهایی به معنای اثبات وجود یک عامل مشترک نیست.

تحقیقات بلژیک ادامه دارد

دادستانی فدرال بلژیک همچنان در حال بررسی این حملات است و هنوز نتیجه نهایی تحقیقات منتشر نشده است. بنابراین، تا زمانی که شواهد فنی و مستندات قابل بررسی در دسترس قرار نگیرند، نمی‌توان ادعای مطرح‌شده درباره نقش ایران را یک نتیجه قطعی دانست. آنچه تاکنون مشخص شده، آسیب‌پذیری تجهیزات متصل به شبکه و پیامدهای واقعی دست‌کاری سامانه‌های کنترل در محیط‌های تجاری است؛ موضوعی که نشان می‌دهد امنیت سایبری دیگر صرفاً مسئله حفاظت از اطلاعات نیست و می‌تواند مستقیماً با امنیت اقتصادی و فعالیت زیرساخت‌های روزمره ارتباط داشته باشد.