بدون خرید کردن بدهکار نشوید؛ کلاهبرداران چگونه از اعتبار اسنپ‌پی، دیجی‌پی و تارا سوءاستفاده می‌کنند؟
کلاهبرداران با سرقت کد پیامکی یا نصب بدافزار می‌توانند از اعتبار خرید افراد سوءاستفاده کنند. روش شناسایی خرید غیرمجاز و راه‌های پیگیری را بخوانید.
تصور کنید هیچ خریدی انجام نداده‌اید، اما پیامکی دریافت می‌کنید که از ثبت یک خرید اقساطی یا ایجاد بدهی به نام شما خبر می‌دهد. این اتفاق می‌تواند نتیجه سوءاستفاده مجرمان سایبری از سرویس‌های خرید اعتباری باشد. پلیس فتا با هشدار درباره افزایش گزارش‌های مرتبط با سوءاستفاده از خدماتی مانند اسنپ‌پی، دیجی‌پی و تارا، دو روش اصلی کلاهبرداران را تشریح کرده است؛ روش‌هایی که از فریب کاربران برای دریافت کد پیامکی تا ارسال بدافزار و دسترسی غیرمجاز به تلفن همراه را شامل می‌شوند.
کلاهبرداری با اعتبار خرید چگونه انجام می‌شود؟
خدمات خرید اعتباری و پرداخت در آینده، این امکان را به کاربران می‌دهند که بدون پرداخت کامل مبلغ کالا در زمان خرید، هزینه آن را در قالب اقساط یا در موعدهای بعدی تسویه کنند. همین قابلیت، در کنار سهولت استفاده، باعث شده است این سرویس‌ها به هدفی برای برخی مجرمان سایبری تبدیل شوند. در این روش، مهاجم به‌جای سرقت مستقیم موجودی حساب بانکی، تلاش می‌کند از اعتبار مالی یا حساب کاربری قربانی برای انجام خرید استفاده کند.
بر اساس اظهارات سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون اجتماعی پلیس فتا، گزارش‌های مربوط به سوءاستفاده از خدمات خرید اعتباری مانند اسنپ‌پی، دیجی‌پی و تارا افزایش یافته است. بررسی‌های پلیس نشان می‌دهد مجرمان عمدتاً از دو روش برای دستیابی به حساب کاربران یا ایجاد حساب به نام آن‌ها استفاده می‌کنند.
نکته مهم این است که سوءاستفاده از نام این سرویس‌ها لزوماً به معنای هک شدن زیرساخت یا سامانه‌های اصلی آن‌ها نیست. در بسیاری از موارد، مجرم با فریب خود کاربر، سرقت کد تأیید یا آلوده کردن گوشی، به اطلاعات و دسترسی موردنیاز برای سوءاستفاده می‌رسد.
روش اول؛ کد پیامکی شما می‌تواند اعتبار خریدتان را در اختیار کلاهبردار قرار دهد
وی افزود: بررسی پرونده‌ها و تماس‌های مردمی با مرکز فوریت‌های سایبری پلیس فتا نشان می‌دهد مجرمان با بهانه‌هایی مانند برنده‌شدن در قرعه‌کشی، دریافت جایزه، تخفیف ویژه یا فعال‌سازی اعتبار، از شهروندان می‌خواهند کد پیامکی دریافتی را اعلام کنند.
یکی از روش‌های رایج، مهندسی اجتماعی و فریب کاربر برای دریافت کد پیامکی است. در این شیوه، مجرم با استفاده از عنوان‌هایی مانند برنده شدن در قرعه‌کشی، دریافت جایزه، تخفیف ویژه یا فعال‌سازی اعتبار خرید با قربانی تماس می‌گیرد یا برای او پیام می‌فرستد. سپس از کاربر می‌خواهد کدی را که از طریق پیامک دریافت کرده است، در اختیارش قرار دهد.
ممکن است پیام مجرم در ظاهر کاملاً عادی و وسوسه‌کننده باشد؛ برای مثال، به کاربر گفته می‌شود با اعلام یک کد چندرقمی می‌تواند اعتبار خرید رایگان دریافت کند یا از تخفیف ویژه یک فروشگاه بهره‌مند شود. اما این کد ممکن است در واقع رمز یک‌بارمصرف ورود یا ثبت‌نام در سرویس خرید اعتباری باشد. با در اختیار قرار گرفتن آن، مهاجم می‌تواند فرایند ورود یا ثبت‌نام را به نام قربانی پیش ببرد.
خطر این روش زمانی بیشتر می‌شود که کاربر بدون خواندن متن پیامک، کد دریافتی را برای فرد دیگری ارسال کند. کدهای تأیید صرفاً مجموعه‌ای از اعداد نیستند؛ آن‌ها ممکن است مجوز ورود به حساب، ثبت‌نام یا تأیید یک عملیات مالی باشند. بنابراین، حتی اگر فرد تماس‌گیرنده خود را نماینده یک فروشگاه یا شرکت معتبر معرفی کند، نباید کد پیامکی را در اختیار او قرار داد.
روش دوم؛ بدافزار می‌تواند پیامک‌های تأیید را در اختیار مهاجم قرار دهد
در روش دوم، مجرمان به‌جای درخواست مستقیم کد پیامکی، تلاش می‌کنند دسترسی لازم را از طریق آلوده کردن تلفن همراه به دست آورند. آن‌ها ممکن است لینک یا فایل مخربی را با عنوان‌هایی مانند مشاهده ابلاغیه، دریافت اعتبار، پیگیری سفارش یا دریافت جایزه برای کاربر ارسال کنند.
اگر کاربر روی لینک ناشناس کلیک کند و برنامه مخرب را نصب کند، بسته به نوع بدافزار و مجوزهایی که دریافت می‌کند، احتمال دسترسی غیرمجاز به اطلاعات گوشی و پیامک‌ها وجود دارد. در چنین شرایطی، مهاجم ممکن است کدهای تأیید ارسال‌شده برای قربانی را بدون اطلاع او دریافت کند و از آن‌ها برای ورود یا ثبت‌نام در سرویس‌های مختلف استفاده کند.
این موضوع اهمیت بررسی مجوزهای برنامه‌های نصب‌شده روی گوشی را نشان می‌دهد. هیچ کاربری نباید صرفاً به دلیل دریافت یک پیام با عنوان جایزه، ابلاغیه یا فعال‌سازی اعتبار، برنامه‌ای را از لینک‌های ناشناس یا فایل‌های ارسالی در پیام‌رسان‌ها نصب کند.
آیا ممکن است بدون داشتن حساب اسنپ‌پی، دیجی‌پی یا تارا بدهکار شوید؟
بله، این احتمال در هشدار پلیس فتا به‌صراحت مطرح شده است. بر اساس توضیحات معاون اجتماعی پلیس فتا، مجرمان ممکن است حتی افرادی را هدف قرار دهند که تاکنون از خدمات خرید اعتباری استفاده نکرده‌اند. در این شرایط، مهاجم تلاش می‌کند با استفاده از اطلاعات و کدهای تأیید قربانی، فرایند ایجاد حساب و احراز هویت را طی کند.
البته ثبت حساب یا تخصیص اعتبار به نام یک فرد به معنای آن نیست که هر مهاجمی صرفاً با داشتن شماره تلفن بتواند بدون هیچ مرحله دیگری اعتبار دریافت کند؛ فرایند احراز هویت و شرایط تخصیص اعتبار نیز اهمیت دارد. اما اگر مجرم بتواند مراحل موردنیاز را با استفاده از اطلاعات و دسترسی‌های قربانی تکمیل کند، امکان سوءاستفاده از اعتبار او به وجود می‌آید.
در این حالت، ممکن است مهاجم کالا را خریداری کند، اما تعهد پرداخت اقساط و بدهی در حساب اعتباری قربانی ثبت شود. به همین دلیل، نداشتن حساب قبلی یا حتی خالی بودن موجودی حساب بانکی، لزوماً مانع این نوع سوءاستفاده نیست.
اگر خرید یا بدهی ناشناس به نام شما ثبت شد، چه کار کنید؟
دریافت پیامک خریدی که انجام نداده‌اید، ثبت اعتبار بدون درخواست یا مشاهده اقساط ناشناس را نباید یک پیام تبلیغاتی یا خطای ساده در نظر بگیرید. اگر با چنین وضعیتی مواجه شدید، بهتر است اقدامات زیر را بدون تأخیر انجام دهید:
۱. از طریق پشتیبانی رسمی سرویس موضوع را پیگیری کنید.
اگر پیامکی از اسنپ‌پی، دیجی‌پی، تارا یا یک سرویس خرید اعتباری دریافت کرده‌اید که از ثبت‌نام، فعال‌سازی اعتبار یا انجام خرید خبر می‌دهد، از طریق برنامه یا وب‌سایت رسمی همان مجموعه وضعیت حساب خود را بررسی کنید. اگر خریدی بدون اطلاع شما ثبت شده است، موضوع را به پشتیبانی رسمی گزارش دهید و درخواست بررسی، مسدودسازی دسترسی غیرمجاز و جلوگیری از ادامه سوءاستفاده را ثبت کنید.
۲. کدهای پیامکی و اطلاعات ورود را در اختیار هیچ‌کس قرار ندهید.
اگر فردی با عنوان کارشناس پشتیبانی، مسئول فعال‌سازی اعتبار یا نماینده فروشگاه با شما تماس گرفت و کد پیامکی درخواست کرد، آن را در اختیارش نگذارید. حتی اگر تماس‌گیرنده اطلاعاتی از شما داشته باشد، این موضوع هویت واقعی او را اثبات نمی‌کند.
۳. در صورت احتمال آلودگی گوشی، از یک دستگاه امن برای پیگیری استفاده کنید.
اگر روی لینک ناشناس کلیک کرده‌اید یا برنامه‌ای را از خارج از فروشگاه‌های معتبر نصب کرده‌اید، احتمال آلودگی تلفن همراه را جدی بگیرید. در این شرایط، برای تغییر رمزهای عبور، بررسی حساب‌های مالی و پیگیری موضوع از دستگاهی استفاده کنید که از امنیت آن اطمینان دارید. همچنین مجوزهای غیرضروری برنامه‌ها را بررسی کنید و در صورت مشاهده برنامه مشکوک، از ادامه استفاده از آن خودداری کنید.
۴. مدارک و مستندات را نگه دارید.
پیامک‌های دریافتی، شماره تماس افراد مشکوک، لینک‌های ارسال‌شده، زمان وقوع اتفاق، تصاویر صفحه مربوط به خرید یا بدهی و شماره پیگیری مکاتبات با پشتیبانی را حفظ کنید. این اطلاعات می‌توانند در بررسی موضوع و پیگیری شکایت مؤثر باشند. پیش از ثبت مستندات، پیام‌ها و شواهد را حذف نکنید.
۵. موضوع را به پلیس فتا گزارش دهید.
اگر احتمال می‌دهید حساب یا اعتبار خرید شما مورد سوءاستفاده قرار گرفته است، علاوه بر پیگیری از شرکت ارائه‌دهنده سرویس، موضوع را از طریق مرکز فوریت‌های سایبری پلیس فتا با شماره ۰۹۶۳۸۰ گزارش کنید. در صورت وقوع خسارت مالی، مستندات مربوط به خرید غیرمجاز و مکاتبات انجام‌شده را نیز برای پیگیری قانونی حفظ کنید.
چطور از اعتبار خرید و حساب کاربری خود محافظت کنیم؟
پیشگیری از این نوع کلاهبرداری تا حد زیادی به رعایت چند نکته امنیتی وابسته است. مهم‌ترین اقدام این است که کدهای ورود و تأیید را مانند رمز عبور شخصی در نظر بگیرید و تحت هیچ شرایطی آن‌ها را برای دیگران ارسال نکنید. همچنین متن پیامک‌های تأیید را پیش از هر اقدامی بخوانید؛ زیرا معمولاً در متن پیام مشخص می‌شود کد برای ورود، ثبت‌نام یا تأیید چه عملیاتی صادر شده است.
برای استفاده از سرویس‌های خرید اعتباری، برنامه را فقط از مسیرهای رسمی دریافت کنید و برای ورود به حساب، آدرس وب‌سایت یا برنامه مورد استفاده را خودتان بررسی کنید. لینک‌هایی که با وعده جایزه، تخفیف غیرمعمول یا اعتبار رایگان ارسال می‌شوند، به‌خصوص اگر از شماره‌های ناشناس یا پیام‌رسان‌ها باشند، باید با احتیاط بررسی شوند.
همچنین بهتر است هر چند وقت یک‌بار حساب‌های خرید اعتباری خود را بررسی کنید و در صورت مشاهده پیامک ثبت‌نام، ورود یا خریدی که خودتان انجام نداده‌اید، آن را نادیده نگیرید. اگر از سرویسی استفاده نمی‌کنید اما پیام فعال‌سازی یا ایجاد حساب دریافت کرده‌اید، از پشتیبانی رسمی درباره وضعیت اطلاعات و حساب احتمالی خود سؤال کنید.
جمع‌بندی؛ اعتبار خرید را مانند اطلاعات بانکی خود جدی بگیرید
گسترش خدمات خرید اعتباری باعث شده است امنیت حساب‌های این سرویس‌ها به یکی از موضوعات مهم حفاظت از دارایی‌های دیجیتال کاربران تبدیل شود. در این روش از کلاهبرداری، مجرم ممکن است بدون دسترسی مستقیم به موجودی حساب بانکی قربانی، از اعتبار خرید او برای ثبت سفارش و ایجاد بدهی استفاده کند.
هشدار پلیس فتا نشان می‌دهد که فریب کاربران برای دریافت کد پیامکی و آلوده کردن تلفن همراه، دو مسیر مهم برای این نوع سوءاستفاده هستند. بنابراین، دریافت کد تأیید، نصب برنامه و ورود به حساب‌های مالی باید با دقت انجام شود. اگر خرید یا بدهی ناشناسی به نام شما ثبت شده است، پیگیری سریع از پشتیبانی رسمی سرویس، حفظ مستندات و گزارش موضوع به پلیس فتا را به تأخیر نیندازید.
منبع اصلی: خبرگزاری تسنیم؛ هشدار پلیس فتا درباره کلاهبرداری با اعتبار اسنپ‌پی، دیجی‌پی و تارا.
