فیلترهای چهره چگونه حریم خصوصی شما را تهدید می‌کنند؟ خطر ارسال عکس به سرورهای ناشناس
اپلیکیشن‌های فیلتر چهره و تغییر سن با وعده سرگرمی و ساخت تصاویر جذاب، کاربران زیادی را به استفاده از عکس‌های شخصی ترغیب می‌کنند؛ اما وقتی پردازش تصویر در سرورهای ابری انجام می‌شود، پرسش‌هایی جدی درباره حریم خصوصی، نگهداری اطلاعات، مشخصات دستگاه و احتمال استفاده دوباره از داده‌های چهره مطرح می‌شود.
فیلترهای پیرکردن چهره، جوان‌سازی، تغییر جنسیت ظاهری و ساخت تصاویر کارتونی از قابلیت‌هایی هستند که در سال‌های اخیر به صورت ترند در شبکه‌های اجتماعی ظاهر می‌شوند و توجه مخاطبان این شبکه‌ها را به خود جلب می‌کنند. استفاده از این ابزارها ساده است: کاربر یک عکس انتخاب می‌کند، فیلتر موردنظر را به کار می‌گیرد و تصویر ویرایش‌شده را ذخیره یا منتشر می‌کند. بااین‌حال، پشت این فرایند ساده ممکن است سازوکاری قرار داشته باشد که اطلاعات تصویری را از گوشی خارج می‌کند.
بعضی اپلیکیشن‌ها برای اجرای فیلترها از سرورهای ابری استفاده می‌کنند. در این روش، تصویر انتخاب‌شده به زیرساخت شرکت ارسال می‌شود، پردازش روی سرور انجام می‌گیرد و نتیجه به کاربر بازمی‌گردد. چنین روشی به قدرت پردازشی کمتری روی گوشی نیاز دارد، اما به این معناست که تصویر شخصی ممکن است مدتی خارج از کنترل مستقیم صاحب آن نگهداری شود.
وایرد در سال 2019 گزارشی درباره اپلیکیشن FaceApp منتشر کرد و در آن به ارسال عکس‌های کاربران به سرورهای این برنامه اشاره کرد. بررسی‌های فنی آن زمان همچنین نشان داد که نگرانی درباره ارسال خودکار تمام تصاویر گالری گوشی، با شواهد موجود تأیید نمی‌شود. این تفاوت اهمیت زیادی دارد: ارسال یک عکس برای ویرایش، با دسترسی به تمام تصاویر تلفن همراه یکسان نیست.
آیا عکس‌ها به بانک اطلاعاتی چهره تبدیل می‌شوند؟
یکی از نگرانی‌ها درباره اپلیکیشن‌های تصویری، احتمال استفاده از عکس‌ها برای آموزش الگوریتم‌ها یا توسعه سامانه‌های تشخیص چهره است. بااین‌حال، ارسال عکس به سرور به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که شرکت از آن برای ساخت بانک اطلاعاتی بیومتریک استفاده می‌کند. برای ارزیابی این خطر باید سیاست حریم خصوصی برنامه، مدت نگهداری تصاویر، مجوزهای دریافتی و نحوه استفاده از داده‌ها بررسی شود.
اطلاعات بیومتریک به داده‌هایی گفته می‌شود که از ویژگی‌های جسمانی یا رفتاری افراد برای شناسایی یا احراز هویت آن‌ها استفاده می‌کنند. تصویر چهره می‌تواند در شرایطی به استخراج الگوهای بیومتریک منجر شود؛ الگوهایی که در سامانه‌های تشخیص چهره برای مقایسه و شناسایی افراد به کار می‌روند.
کمیسیون تجارت فدرال آمریکا در سال ۲۰۲۳ درباره خطرهای ناشی از جمع‌آوری و استفاده از اطلاعات بیومتریک هشدار داد. این نهاد به مشکلاتی مانند استفاده گمراه‌کننده از داده‌ها، ضعف حفاظت از اطلاعات و پیامدهای احتمالی سوءاستفاده از فناوری‌های تشخیص چهره پرداخت.
پرونده اپلیکیشن Ever نیز نمونه‌ای قابل‌توجه است. کمیسیون تجارت فدرال آمریکا در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که توسعه‌دهنده این برنامه، در زمینه فعال‌سازی قابلیت تشخیص چهره و نگهداری تصاویر برخی کاربران، با مشکلاتی روبه‌رو بوده است. توافق این پرونده، حذف تصاویر مشمول و مدل‌ها و الگوریتم‌های ساخته‌شده با استفاده از آن‌ها را نیز دربر می‌گرفت. این پرونده نشان می‌دهد که نحوه استفاده از عکس‌های کاربران برای توسعه فناوری‌های تشخیص چهره، موضوعی واقعی در نظارت بر خدمات دیجیتال است؛ هرچند نمی‌توان نتیجه آن را به تمام اپلیکیشن‌های ویرایش عکس تعمیم داد.
مشخصات گوشی چه ارتباطی با عکس چهره دارد؟
برخی برنامه‌ها برای عملکرد فنی، تحلیل خطا، تبلیغات یا بهبود خدمات، اطلاعاتی درباره دستگاه و نحوه استفاده از اپلیکیشن جمع‌آوری می‌کنند. این اطلاعات، بسته به برنامه، ممکن است شامل نوع دستگاه، نسخه سیستم‌عامل، شناسه‌های فنی، نشانی اینترنتی یا داده‌های مربوط به عملکرد برنامه باشد.
ترکیب این اطلاعات با داده‌های تصویری می‌تواند پرسش‌هایی درباره حریم خصوصی ایجاد کند؛ به‌ویژه اگر سیاست شرکت درباره جمع‌آوری، نگهداری یا اشتراک‌گذاری داده‌ها شفاف نباشد. بااین‌حال، نوع اطلاعات جمع‌آوری‌شده در همه اپلیکیشن‌ها یکسان نیست و برای مشخص کردن جزئیات هر برنامه باید مستندات فنی یا سیاست حریم خصوصی همان سرویس بررسی شود.
چگونه از عکس‌ها و اطلاعات شخصی محافظت کنیم؟
کاربران پیش از نصب اپلیکیشن‌های فیلتر چهره بهتر است چند نکته را در نظر بگیرند:
سیاست حریم خصوصی را بخوانید بررسی کنید عکس‌ها کجا پردازش می‌شوند، چه مدت نگهداری می‌شوند و آیا امکان حذف آن‌ها وجود دارد.
مجوزهای غیرضروری را محدود کنید برنامه ویرایش عکس برای انجام وظیفه اصلی خود ممکن است به دسترسی به تصویر انتخاب‌شده نیاز داشته باشد؛ اما درخواست دسترسی گسترده به مخاطبان، موقعیت مکانی یا تمام فایل‌ها باید با دقت بررسی شود.
به اعتبار توسعه‌دهنده توجه کنید سابقه شرکت، اطلاعات تماس، توضیحات فروشگاه برنامه و گزارش‌های معتبر امنیتی می‌توانند در ارزیابی اعتمادپذیری آن کمک‌کننده باشند.
عکس‌های حساس را بارگذاری نکنید تصاویر کودکان، مدارک هویتی، عکس‌های خصوصی و تصاویری که اطلاعات محیط زندگی را آشکار می‌کنند، به مراقبت بیشتری نیاز دارند.
حذف عکس را از حذف داده جدا بدانید پاک کردن تصویر از گالری گوشی یا حتی حذف اپلیکیشن، به معنای پاک شدن نسخه‌های ذخیره‌شده روی سرور نیست. در صورت وجود چنین امکانی، درخواست حذف اطلاعات را از مسیر رسمی شرکت پیگیری کنید.
سرگرمی دیجیتال با آگاهی بیشتر
اپلیکیشن‌های فیلتر چهره می‌توانند ابزارهایی سرگرم‌کننده و کاربردی باشند، اما استفاده از آن‌ها بدون توجه به شیوه پردازش اطلاعات، ممکن است حریم خصوصی کاربران را در معرض خطر قرار دهد. پیش از بارگذاری عکس باید مشخص شود تصویر روی گوشی پردازش می‌شود یا به سرور می‌رود و شرکت درباره نگهداری و استفاده از آن چه توضیحی ارائه کرده است.
در فضای دیجیتال، تصویر چهره بخشی از هویت شخصی افراد است. انتخاب آگاهانه برنامه‌ها، محدود کردن دسترسی‌ها و بررسی سیاست‌های حریم خصوصی، گام‌هایی ساده برای کاهش خطرهای احتمالی هستند؛ به‌ویژه زمانی که عکس‌های شخصی افراد دیگر نیز در میان تصاویر بارگذاری‌شده قرار دارند.
