معاون وزیر ارتباطات پاسخ داد:
اختلال دامنههای ایرانی؛ پای تحریم‌های آمریکا در میان است؟
معاون وزیر ارتباطات در واکنش به اختلال ایجادشده در برخی دامنههای ایرانی اظهار کرد: « شواهد فعلی ارتباط برخی از این اختلال‌ها را با تحریم‌های آمریکا تقویت می‌کند، اما تعیین علت هر تعلیق نیازمند بررسی مستندات مربوط به همان دامنه است.»
احسان چیت‌ساز، معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال وزیر ارتباطات در گفت‌وگو با سیتنا، پایداری دامنه‌ها را بخشی از زیرساخت اعتماد دیجیتال دانست و بیان کرد: «دامنه پایدار به کسب‌وکارها اجازه می‌دهد نشانی شناخته‌شده خود را حفظ کنند و اعتبار صفحات و محتوایی را که پیش‌تر در موتورهای جست‌وجو نمایه شده‌اند، از دست ندهند.»
توصیه به کسب‌وکارها برای ایجاد دامنه پشتیبان
معاون وزیر ارتباطات با تأکید بر ضرورت پیش‌بینی مسیرهای جایگزین برای دسترسی کاربران، گفت: « دامنه ir می‌تواند برای کسب‌وکارهایی که بخش عمده مشتریان آن‌ها در داخل کشور هستند، به‌عنوان نشانی اصلی مورد استفاده قرار گیرد.» به گفته او، کسب‌وکارهایی که مخاطبان بین‌المللی دارند نیز باید در صورت وجود امکان حقوقی و عملیاتی، ضمن حفظ دامنه فعلی خود، یک دامنه فعال ir را به‌عنوان مسیر پشتیبان در نظر بگیرند.»
چیت‌ساز تأکید کرد دامنه جایگزین باید پیش از وقوع بحران راه‌اندازی و به کاربران معرفی شود. همچنین ورود کاربران، اعتبار گواهی امنیتی، عملکرد سرویس ایمیل و اتصال به درگاه پرداخت باید روی دامنه پشتیبان آزمایش شود.
او همچننی هشدار داد: « اگر دامنه اصلی و پشتیبان به یک میزبان یا ارائه‌دهنده خدمات DNS وابسته باشند، اختلال در همان سرویس می‌تواند دسترسی به هر دو دامنه را هم‌زمان مختل کند.»
مهاجرت دامنه در صورت تعلیق
چیت‌ساز درباره الزامات فنی انتقال دامنه گفت اگر دامنه قبلی همچنان در دسترس باشد، باید کاربران و موتورهای جست‌وجو از طریق هدایت دائمی به صفحات متناظر در دامنه جدید منتقل شوند.
به گفته او، در صورتی که دامنه قبلی به حالت تعلیق درآمده باشد، لازم است نشانی جدید از طریق کانال‌های رسمی به کاربران اطلاع‌رسانی شود و لینک‌هایی که شرکای تجاری در وب‌سایت‌های خود منتشر کرده‌اند نیز به‌روزرسانی شوند.
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به تجربه ویرگول در این زمینه گفت بخشی از مخاطبان این سرویس از طریق نتایج موتورهای جست‌وجو و لینک‌هایی وارد می‌شدند که پیش‌تر با نشانی قدیمی منتشر شده بودند. بنابراین، به گفته او، بازگشت سرویس و بازیابی مخاطبانی که از طریق دامنه قبلی به آن دسترسی داشتند، دو اقدام متفاوت است.
تفاوت تعلیق دامنه با توقیف قضایی
چیت‌ساز با تأکید بر ضرورت بررسی ابعاد حقوقی تعلیق دامنه‌ها گفت در هر پرونده ابتدا باید ثبت‌کننده دامنه و وضعیت ثبتی آن مشخص شود.
او با اشاره به دامنه io. ویرگول افزود این دامنه نزد شرکت GoDaddy ثبت شده بود و شرایط خدمات این شرکت امکان تعلیق یا قفل‌کردن دامنه برای رعایت مقررات تحریمی را پیش‌بینی کرده است؛ با این حال، تعیین مبنای تعلیق در پرونده ویرگول نیازمند بررسی مستندات مربوط به همان پرونده است.
معاون وزیر ارتباطات همچنین میان مقررات مربوط به ثبت دامنه و سایر خدمات اینترنتی تفکیک قائل شد و گفت در مقررات تحریمی آمریکا میان ثبت دامنه، میزبانی وب و سایر خدمات ارتباطی تفاوت وجود دارد.
به گفته چیت‌ساز، مقرره 31 CFR 560.540 برای برخی خدمات مرتبط با ارتباطات اینترنتی مجوز عمومی صادر کرده است؛ اما در بند (b)(3)، خدمات میزبانی وب‌سایت بنگاه‌های تجاری مستقر در ایران و خدمات ثبت دامنه برای دولت ایران یا اشخاص مشمول انسداد دارایی طبق مقرره 31 CFR 560.211، از جمله ثبت دامنه به نمایندگی از آن‌ها، از شمول این مجوز مستثنا شده‌اند.
او تأکید کرد در نتیجه، ارزیابی حقوقی هر پرونده به نوع خدمت و وضعیت حقوقی دریافت‌کننده آن بستگی دارد. همچنین تعلیق خدمت بر اساس قرارداد ثبت دامنه با توقیف دامنه به حکم دادگاه دو اقدام با مبانی حقوقی متفاوت هستند.
چیت‌ساز یادآور شد که پیش از این نیز سابقه صدور حکم قضایی از سوی وزارت دادگستری آمریکا برای توقیف دامنههای مشخص وجود داشته است.
چیت‌ساز افزود برای احراز علت و مبنای حقوقی تعلیق نیز باید اخطار ثبت‌کننده، اعلام مدیر ثبت پسوند یا دستور مرجع ذی‌صلاح بررسی شود؛ موضوعی که به گفته او، از سوی مسئولان مربوطه در دست بررسی است.
نقشه راه پایداری خدمات دیجیتال
چیت‌ساز در پایان با اشاره به نقشه راه پایداری خدمات دیجیتال گفت این برنامه، همان‌طور که پیش‌تر درباره پیامدهای مکانیسم ماشه مطرح شده بود، در سه افق کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت دنبال می‌شود. بر اساس این رویکرد، در کوتاه‌مدت باید بر پایداری خدمات حیاتی تمرکز کرد؛ در میان‌مدت، متنوع‌سازی تأمین‌کنندگان زیرساخت و خدمات در دستور کار قرار گیرد و در بلندمدت نیز توسعه همکاری‌های منطقه‌ای دنبال شود.
هشدار مرکز افتا به سازمان‌ها
پیش از این، مرکز مدیریت راهبردی افتا به سازمان‌ها درباره تداوم تهدیدات سایبری هشدار داده بود و بر استفاده از دامنه ملی .ir و ارتقای تاب‌آوری سایبری تاکیده کرده بود. این مرکز همچنین با اشاره به آسیب‌پذیری دامنههای بین‌المللی مانند .com، .net و .org در برابر تحریم‌های یک‌جانبه، نسبت به احتمال قطع ناگهانی دسترسی سازمان‌ها و نهادهای ایرانی به پورتال‌های خود هشدار داده بود. کمتر از دو هفته پس از انتشار این هشدار، اخباری مبنی بر اختلال در دسترسی به دامنههای بین‌المللی چند وب‌سایت ایرانی از ۱۶ آبان‌ماه منتشر شد. سایت‌های ورزش ۳ و تترلند جز اولین موارد از این اختلال بودند. در ادامه، نام سایت ویرگول و سرویس هوش مصنوعی هوشا نیز به فهرست سایت‌های دارای اختلال اضافه شد.
