۸۵ درصد VPNهای دانلودشده در آمریکا ردیاب دارند؛ هشدار درباره امنیت و حریم خصوصی کاربران

تحقیقات جدید Proton درباره بیش از ۷ هزار اپلیکیشن VPN موبایلی نشان می‌دهد بخش بزرگی از VPNهای مورد استفاده در آمریکا دارای ابزارهای ردیابی هستند و حدود یک‌چهارم آن‌ها نیز به اطلاعات مکانی کاربران دسترسی دارند.

یک تحقیق چندماهه از سوی شرکت حریم خصوصی Proton روی بیش از ۷ هزار اپلیکیشن VPN موبایل، نگرانی‌های تازه‌ای درباره امنیت و حریم خصوصی کاربران این سرویس‌ها ایجاد کرده است. بر اساس یافته‌های این شرکت، ۸۵ درصد از VPNهایی که در آمریکا دانلود شده‌اند، حداقل یک مؤلفه ردیابی (Tracker) دارند.

این بررسی همچنین نشان می‌دهد حدود یک‌چهارم VPNهای مورد بررسی اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی کاربران را جمع‌آوری می‌کنند. در میان اپلیکیشن‌های شناسایی‌شده، ده‌ها VPN نیز به شرکت‌ها یا مالکان چینی مرتبط هستند؛ در برخی موارد، مالکیت واقعی این سرویس‌ها ظاهراً از طریق شرکت‌های ثبت‌شده در کشورهای دیگر پنهان شده است.

بررسی هزاران VPN در گوگل پلی و اپ‌استور

Proton در این تحقیق اپلیکیشن‌های VPN موجود در Google Play و Apple App Store را بررسی کرده است. این شرکت برای تخمین میزان دانلود برنامه‌ها از داده‌های شرکت AppTweak و برای شناسایی ابزارهای ردیابی از اطلاعات Exodus Privacy استفاده کرده است.

Exodus Privacy یک پروژه متن‌باز است که مؤلفه‌های مربوط به تحلیل رفتار کاربران، تبلیغات و پروفایل‌سازی را در اپلیکیشن‌های اندرویدی شناسایی می‌کند.

طبق داده‌های منتشرشده از سوی Proton، از مجموع ۳۹۰ سرویس VPN که در آمریکا دانلود شده‌اند، ۶۴ مورد متعلق به شرکت‌های چینی بوده‌اند. از این تعداد، ۳۱ VPN ظاهراً مالکیت واقعی خود را پشت شرکت‌هایی ثبت‌شده در حوزه‌هایی مانند سنگاپور، هنگ‌کنگ و بریتانیا پنهان کرده‌اند.

این VPNهای دارای مالکیت چینی تنها در یک ماه، بیش از ۳ میلیون بار در آمریکا دانلود شده‌اند.

VPNهایی که کاربران را ردیابی می‌کنند

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق، حضور گسترده ابزارهای ردیابی در اپلیکیشن‌های VPN است.

بر اساس گزارش Proton، Trackerهای موجود در VPNها می‌توانند اطلاعات مختلفی از دستگاه و کاربر را جمع‌آوری کنند؛ از جمله:

• شناسه تبلیغاتی دستگاه
• مدل گوشی
• نوع شبکه
• اطلاعات اپراتور تلفن همراه
• برخی اطلاعات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دستگاه
• داده‌های مرتبط با موقعیت مکانی

Proton همچنین تخمین زده است اپلیکیشن‌هایی که اطلاعات خود را برای شرکت‌های مستقر در چین ارسال می‌کنند، در ماه ژوئن حدود ۱.۵ میلیون دانلود در آمریکا داشته‌اند.

VPNهایی که با Trackerهای مرتبط با روسیه و اسرائیل ارتباط داشته‌اند نیز به‌ترتیب حدود ۱.۴ میلیون و ۲.۶ میلیون دانلود ثبت کرده‌اند.

حدود ۲۰ درصد دانلودهای VPN شامل سرویس‌های دارای ردیابی موقعیت مکانی بوده است

در بخش دیگری از این تحقیق، Proton اعلام کرده است که ۶۴ اپلیکیشن VPN به GPS یا سایر اطلاعات مربوط به موقعیت مکانی دسترسی داشته‌اند.

در مجموع، VPNهایی که قابلیت یا مؤلفه‌های ردیابی موقعیت مکانی داشته‌اند، بیش از ۳ میلیون دانلود در آمریکا طی ماه ژوئن ثبت کرده‌اند. این رقم معادل حدود ۲۰ درصد از کل دانلودهای موجود در داده‌های بررسی‌شده توسط Proton بوده است.

این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که کاربران معمولاً VPN را با هدف افزایش حریم خصوصی و پنهان کردن اطلاعات مربوط به فعالیت اینترنتی خود نصب می‌کنند.

مالکیت شرکت‌های بازاریابی؛ یک زنگ خطر برای کاربران VPN

Proton همچنین تعدادی VPN را شناسایی کرده که مالکیت آن‌ها در اختیار شرکت‌های فعال در حوزه تحقیقات بازار قرار دارد.

این شرکت معتقد است استفاده از مدل‌های درآمدی مبتنی بر تبلیغات و تحلیل داده برای سرویس‌های VPN می‌تواند مشکل‌ساز باشد؛ زیرا کاربران VPN بخش قابل‌توجهی از فعالیت اینترنتی خود را از طریق این سرویس‌ها عبور می‌دهند.

به همین دلیل، وجود Tracker یا مدل کسب‌وکاری مبتنی بر جمع‌آوری داده در یک VPN می‌تواند با انتظارات کاربران از یک سرویس حفظ حریم خصوصی در تضاد باشد.

انتقاد Proton از اپل و گوگل

Proton در این گزارش از Apple و Google نیز انتقاد کرده است.

به اعتقاد این شرکت، این دو پلتفرم در بسیاری از موارد بیش از حد به اطلاعاتی که توسعه‌دهندگان درباره مالکیت، امنیت و حریم خصوصی اپلیکیشن‌های VPN ارائه می‌کنند، اتکا دارند و بررسی مستقلی درباره صحت این ادعاها انجام نمی‌دهند.

Proton از اپل و گوگل خواسته است بررسی‌های فنی و امنیتی عمیق‌تری روی VPNها انجام دهند، سرویس‌هایی را که معیارهای لازم را رعایت نمی‌کنند از فروشگاه‌های خود حذف کنند و اطلاعات شفاف‌تری درباره مالک واقعی VPN، محل فعالیت شرکت و نحوه پردازش داده‌های کاربران در اختیار کاربران قرار دهند.

آیا VPN رایگان واقعاً برای حفظ حریم خصوصی امن است؟

یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد کاربران نباید صرفاً به دلیل استفاده از یک VPN تصور کنند که اطلاعاتشان کاملاً خصوصی باقی می‌ماند.

به‌خصوص هنگام انتخاب VPNهای رایگان یا سرویس‌های ناشناخته، بهتر است پیش از نصب برنامه موارد زیر بررسی شود:

1. مالک واقعی VPN را بررسی کنید.
2. مجوزهای درخواستی اپلیکیشن را با دقت بخوانید.
3. اگر یک VPN بدون دلیل منطقی به موقعیت مکانی نیاز دارد، با احتیاط بیشتری از آن استفاده کنید.
4. سیاست حفظ حریم خصوصی و ادعای «عدم ثبت اطلاعات کاربران» یا No-Logs را بررسی کنید.
5. سرویس‌هایی را ترجیح دهید که امنیت آن‌ها توسط شرکت‌ها یا کارشناسان مستقل معتبر ممیزی (Audit) شده است.
6. صرفاً بر اساس رایگان بودن یا تعداد بالای دانلود، یک VPN را قابل اعتماد فرض نکنید.

جمع‌بندی

VPN قرار است یکی از ابزارهای افزایش حریم خصوصی کاربران در اینترنت باشد؛ اما نتایج این تحقیق نشان می‌دهد همه VPNها الزاماً حریم خصوصی کاربران را در اولویت قرار نمی‌دهند.

وجود Tracker، جمع‌آوری اطلاعات مکانی و ابهام درباره مالکیت برخی VPNها می‌تواند ریسک‌هایی ایجاد کند که کاربران هنگام نصب این اپلیکیشن‌ها از آن‌ها اطلاع ندارند. بنابراین، انتخاب یک VPN معتبر باید بر اساس مالکیت شفاف، سیاست حفظ حریم خصوصی، حداقل دسترسی‌های موردنیاز، سابقه امنیتی و ممیزی مستقل انجام شود؛ نه صرفاً تعداد دانلود یا رایگان بودن سرویس.