آموزش امنیت سایبری در مدارس؛ از ورود به کتابهای درسی تا سامانه شاد و راهاندازی رشته تخصصی
آموزش امنیت سایبری از کتابهای درسی تا سامانه شاد، راهاندازی رشتههای تخصصی، بورسیه، آموزش والدین و توسعه مهارتهای دیجیتال دانشآموزان از مهمترین برنامههای سند توسعه علوم و فناوریهای امنیت سایبری است.
آموزش امنیت سایبری از کتابهای درسی تا سامانه شاد
حسین افشین، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور و دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری افتا اخیرا برنامه وزارت آموزش و پرورش برای حمایت از توسعه علوم و فناوریهای امنیت سایبری را ابلاغ کرده است. هدف این سند، عملیاتیکردن راهبردهای کلان ملی همچون تجهیز هر فرد به مهارتهای بنیادی امنیت سایبری، تحول در یادگیری و آموزش سایبری و مدیریت استعدادها برای رفع شکاف مهارتی در بدنه بزرگ آموزش عمومی کشور است. سند حمایت از توسعه علوم و فناوریهای امنیت سایبری بر سه محور تقویت شناخت عمومی و آگاهی دانشآموزان از زمینههای علمی و فناورانه امنیت سایبری، ورود مهارتهای امنیت سایبری به مدارس و هنرستانها و تقویت آگاهیهای عمومی دانشآموزان برای ارتقای سطح خودمراقبتی در فضای مجازی متمرکز است.
طبق محور اول این سند، وزارت آموزشوپرورش در قالب برنامه اقدام آموزش امنیت سایبری، برگزاری رویدادهای آموزشی، همایشها، کارگاهها، مسابقات، المپیادها و جشنوارههای امنیت سایبری را برای دانشآموزان، معلمان و والدین در سطوح استانی، ملی و بینالمللی پیشبینی کرده است. همچنین، پلتفرم جامع آموزش امنیت سایبری شامل شبکه مربیان، آموزش مجازی، محتوای آنلاین و سامانه ارزیابی راهاندازی میشود و در صورت امکان با سامانه شاد یکپارچه خواهد شد. علاوه بر این، تولید بازیهای رایانهای و اپلیکیشنهای آموزشی امنیت سایبری برای مقاطع مختلف تحصیلی در دستور کار قرار دارد.
بورسیه، کارآموزی و تربیت نیروی متخصص امنیت سایبری
ورود آموزش امنیت سایبری به کتابهای درسی از دوره پیشدبستانی تا متوسطه، تعریف درس مستقل یا ادغام این مباحث در دروس موجود و الزام گذراندن دروس پایه امنیت سایبری در دانشگاههای وابسته به وزارت آموزشوپرورش از الزامات سند توسعه علوم و فناوریهای امنیت سایبری است.
از دیگر محورهای مهم این برنامه میتوان به استعدادیابی دانشآموزان در حوزه امنیت سایبری و رمزشناسی، اعطای بورسیه، هدایت تحصیلی و شغلی، حمایت از هنرستانها و پژوهشسراها برای تبدیل شدن به قطبهای امنیت سایبری و نیز تشکیل دبیرخانه مرکزی آموزش امنیت سایبری برای راهبری، پایش و ارزیابی اجرای این برنامه اشاره کرد.
راهاندازی رشته امنیت سایبری در هنرستانها و دانشگاههای وابسته
بر اساس برنامه اقدام آموزش امنیت سایبری، درس مبانی امنیت سایبری به رشتههای فنیوحرفهای مرتبط مانند برق و کامپیوتر اضافه میشود و در کنار آن، رشته تخصصی امنیت سایبری در هنرستانهای نمونه راهاندازی خواهد شد. این سند همچنین کارآموزی دانشآموزان در صنعت امنیت سایبری را با اجرای آزمایشی در ۱۰ هنرستان منتخب، تجهیز آزمایشگاهها و کارگاههای تخصصی امنیت سایبری در هنرستانها و پژوهشسراها و ایجاد رشته تربیت دبیر و مربی امنیت سایبری در دانشگاههای وابسته به وزارت آموزشوپرورش پیشبینی کرده است.
از دیگر برنامههای این سند میتوان به تأمین نیروی متخصص از طریق بورسیه، امریه و سرباز نخبگان، برگزاری دورههای تخصصی و ضمن خدمت برای معلمان و همچنین انجام پژوهش و تدوین استانداردهای آموزشی امنیت سایبری با بهرهگیری از تجربههای ملی و بینالمللی اشاره کرد.
خودمراقبتی دیجیتال و آموزش حریم خصوصی به دانشآموزان و والدین
در محور سوم برنامه آموزش امنیت سایبری، یعنی تقویت آگاهیهای عمومی دانشآموزان برای ارتقای سطح خودمراقبتی در فضای مجازی، طرح ملی ترویج خودمراقبتی دانشآموزان در فضای مجازی اجرا خواهد شد. بر اساس این طرح، درس مستقل یا ادغام مفاهیم خودمراقبتی، حریم خصوصی، اخلاق فضای مجازی، قوانین فضای مجازی، آشنایی با نهادهای متولی امنیت سایبری در کشور و آشنایی با تهدیدات سایبری در برنامههای درسی و آموزشی ارائه میشود.
آموزش امنیت سایبری به والدین از طریق دورهها، وبینارها و بستههای آگاهیرسانی خانواده دیجیتال و تدوین منشور حکمرانی دادهها و حقوق سایبری در آموزشوپرورش از دیگر محورهای این برنامه هستند.
وظایف اجرایی آموزشوپرورش، سازمان برنامه و سازمان استخدامی
برنامه اقدام آموزش امنیت سایبری برای دستگاههای مختلفی، از وزارت علوم و سازمان پدافند غیرعامل گرفته تا قوه قضائیه، وزارت دادگستری و کانون وکلا، وظایفی تعیین کرده است. با این حال، سند برای سه دستگاه تکلیف مستقیم و الزامآور تعیین کرده است. وزارت آموزشوپرورش باید ظرف دو ماه برنامه اجرایی، پروژهها، شاخصهای ارزیابی و زمانبندی اجرای سند را تدوین و به دبیرخانه ارائه کند. سازمان برنامه و بودجه نیز موظف است اعتبارات لازم برای اجرای برنامه را هر سال تأمین و تخصیص دهد.
سازمان اداری و استخدامی هم باید نیروی انسانی موردنیاز، از جمله معلمان و متخصصان امنیت سایبری، را تأمین و مجوزهای استخدامی لازم را صادر کند. در مقابل، سایر دستگاهها عمدتاً نقش همکار، مشاور علمی، تأمینکننده زیرساخت، حامی مالی یا شریک اجرایی در اجرای برنامه آموزش امنیت سایبری در مدارس و دانشگاههای وابسته به آموزشوپرورش را بر عهده دارند.
