کلاهبرداری مثلثی؛ از کپی آگهی تا سوءاستفاده از اطلاعات پرداخت
کلاهبرداری مثلثی یکی از شگردهای مجرمان سایبری است که در آن کلاهبردار با قرارگرفتن بین خریدار و فروشنده واقعی، از اعتماد طرفین معامله برای دستیابی به کالا یا وجه معامله سوءاستفاده میکنند.
کلاهبرداری مثلثی چگونه قربانی میگیرد؟
فرض کنید قصد خرید کالایی را از طریق یک آگهی اینترنتی دارید، اما یک کلاهبردار پشت این آگهی منتظر فرصتی برای سوءاستفاده از شماست. او با کپیکردن آگهی فروشنده واقعی، همان کالا را با قیمتی جذابتر به شما عرضه و خود را فروشنده معرفی میکند. این کلاهبردار پس از جلب اعتماد شما، ممکن است اطلاعات پرداخت فروشنده واقعی را در اختیارتان قرار دهد و از شما بخواهد تا وجه معامله را به حسابش واریز کنید. در ادامه با ارائه رسید پرداخت به فروشنده واقعی، کالا را دریافت میکند و ناپدید میشود. در این فرآیند که شما بهعنوان خریدار، فروشنده واقعی و کلاهبردار سه ضلع اصلی معامله را تشکیل میدهند؛ شما قربانی کلاهبرداری مثلثی شدهاید.
بر اساس اعلام پلیس فتا نیز این شگرد شیوهای از سرقتهای اینترنتی در سایتهای آگهی خرید و فروش هستند که در آن، مجرمان سایبری با کپیکردن آگهی فروش یک شخص دیگر اقدام به کلاهبرداری از خریداران میکنند.
از کپی آگهی تا کلاهبرداری ۴ میلیارد تومانی
شناسایی سیمانفروش و طلافروش متقلب با کلاهبرداریهایی به ارزش ۴ میلیارد و ۸۶ میلیون تومان از جمله پروندههای پلیس فتا درباره این نوع تقلب است. در پرونده اول، فرد شاکی پس از درج آگهی فروش مصالح ساختمانی در سایت دیوار، با تماس شخصی که خود را بهعنوان خریدار و سازنده معتبر ساختمان در استان زنجان معرفی کرده، مواجه شده است. پس از جلب اعتماد، شاکی به گمان اینکه آدرس ساختمان احداثی در استان و متعلق به خریدار است، اقدام به ارسال، تخلیه سیمان در محل و تقاضای تسویه از صاحب ساختمان را کرده اما نامبرده در جواب گفته که کل مبلغ سیمان را واریز کرده است.
در نهایت، مشخص شد فرد کلاهبردار با پیدا کردن طعمههای خود و درج آگهی مشابه آگهی مندرج از سوی مالباخته، خود را بهعنوان فروشنده معرفی و با جلب اعتماد خریدار به محض تحویل بار با ارسال شماره کارت در محل، درخواست تسویه کل مبلغ مورد معامله را میکرده است. حتی برای فرار از قانون پولشویی، با مبالغ حاصل از خرید، طلا خریداری میکرده است.
با این حال، پس از دستگیری در تحقیقات اولیه به ۱۰ فقره کلاهبرداری به ارزش ۴ میلیارد تومان اعتراف کرد.
مسدودی حساب فروشنده طلا در کلاهبرداری مثلثی
رئیس پلیس فتا استان کهگیلویه و بویراحمد نیز در سال ۱۴۰۳ از دستگیری کلاهبردار ۸۶ میلیون تومانی که از شگردهای کلاهبرداری مثلثی برای فریب مردم استفاده میکرده، خبر داده است. ماجرای این پرونده از این قرار است که یک شهروند در سایت دیوار، آگهی فروش طلا ثبت کرده و پس از انجام معامله و واریز، با مسدودی حسابش مواجه شده است. پس از بررسیهای کارشناسهای پلیس فتا مشخص شد که فرد کلاهبردار اقدام به ارسال لینک فیشینگ برای شخص دیگری کرده و پس از هک حساب، مبلغ ۸۶ میلیون تومان به صورت غیر مجاز از حساب آن برداشت و به حساب ثبتکننده آگهی فروش طلا واریز که بلافاصله حساب مسدود شده است.
رئیس پلیس فتا استان لرستان نیز در ماه گذشته از شناسایی و دستگیری یک کلاهبردار اینترنتی خبر داد که با استفاده از شگرد مثلثی و بهواسطه قرار دادن خدمات اسنپ، تلاش میکرد هویت خود را از مالباختگان پنهان نگه دارد. در این رابطه ۶ فقره پرونده کلاهبرداری به ارزشی حدود یک میلیارد تومان علیه متهم تشکیل شده است.
کلاهبرداری مثلثی در تجارت الکترونیک؛ از ایران تا جهان
در حالی پلیس فتا صرفا نسبت به تکرار کلاهبرداری مثلثی در پلتفرمهای آگهیمحور هشدار میدهد که دادههای بینالمللی بیانگر گسترش ابعاد این شگرد در تجارت الکترونیک از سوءاستفاده از حساب فروشندگان واقعی گرفته تا استفاده از اطلاعات کارتهای سرقتشده برای تامین سفارش مشتریان است. علت این اتفاق در تفاوت ماهیت این کلاهبرداری در ایران و دنیاست. در ایران، عمدتا از شگردهای مبتنی بر آگهیهای جعلی و فریب همزمان خریدار و فروشنده استفاده میشود. اما کلاهبرداران در دنیا بیشتر بر سوءاستفاده از اطلاعات پرداخت سرقتشده و فروشنده واقعی متمرکز هستند. تا جایی که بر اساس گزارش جهانی پرداختهای تجارت الکترونیک و تقلب در سال ۲۰۲۵ که توسط شورای ریسک تجاری و شرکت سایبرسورس منتشر شده است، ۱۷ درصد از تجار کلاهبرداری مثلثی را تجربه کردهاند. البته این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل ۲۶ درصد بوده است. هر چند تعداد تجاری که در جهان سالانه درگیر این نوع کلاهبرداری بودهاند، کاهش یافته، اما ابعاد مالی آن همچنان شدید است. تا جایی که در اظهارات منتشرشده از یک مقام ارشد ریسک Visa دامنه خسارت ماهانه کلاهبرداری مثلثی به میزان ۶۶۰ میلیون تا یک میلیارد دلار اعلام شده است.
در این شرایط، موسسات و نهادهای معتبر بینالمللی برای حفظ امنیت معاملات بر احراز هویت فروشنده، مقایسه قیمت و مشخصات کالا، خودداری از پرداخت خارج از پلتفرم و استفاده از روشهای پرداخت دارای امکان پیگیری و اعتراض به تراکنش تاکید میکنند. توصیه پلیس فتا نیز به مردم این است که در زمان خرید کالا، به هیچ وجه قبل از رؤیت حضوری و احراز هویت فرد مقابل، اقدام به واریز وجه با هر عناوینی نظیر بیعانه و پیش پرداخت نکنند و بعد از دریافت کالا و رؤیت آن و اطمینان از صحت و درستی آن، مبلغ را به حساب فروشنده واریز نمایند. همچنین با احراز هویت و رؤیت مدارک شناسایی نظیر کارت ملی، از هویت او مطمئن شوند.
