مراقب اپلیکیشن‌های رایگان پخش فیلم باشید؛ بدافزار Mirax می‌تواند کنترل گوشی را به دست بگیرد
بدافزار Mirax با تبلیغات اپلیکیشن‌های پخش فیلم به گوشی اندرویدی نفوذ می‌کند و با سوءاستفاده از مجوز Accessibility می‌تواند اطلاعات بانکی و رمز یک‌بارمصرف کاربران را سرقت کند.
پژوهشگران امنیت سایبری از شناسایی یک کارزار فعال بدافزاری به نام Mirax خبر داده‌اند که با سوءاستفاده از تبلیغات داخل اپلیکیشن‌های رایگان پخش فیلم، کاربران اندرویدی را به نصب نرم‌افزار مخرب هدایت می‌کند. این بدافزار پس از دریافت مجوز دسترس‌پذیری اندروید (Accessibility Service)، می‌تواند پیامک‌ها و اطلاعات ورود کاربران را مشاهده کند، کنترل گوشی را به دست بگیرد و از طریق اپلیکیشن بانکی خود قربانی، تراکنش‌های غیرمجاز انجام دهد. اگرچه ایران در فهرست کشورهای تأییدشده این کارزار قرار نگرفته، روش حمله هشداری جدی برای کاربران ایرانی است که از اپلیکیشن‌های ناشناس و نسخه‌های غیررسمی استفاده می‌کنند.
بدافزار Mirax چگونه به گوشی کاربران نفوذ می‌کند؟
طبق گزارش منتشرشده از سوی شرکت امنیت سایبری Group-IB در ۵ نوامبر ۲۰۲۶، هزاران گوشی اندرویدی متعلق به مشتریان بانک‌ها در منطقه META (خاورمیانه، ترکیه و آفریقا) از مارس تا سپتامبر ۲۰۲۶ به بدافزار Mirax آلوده شده‌اند.
روش توزیع این بدافزار با بسیاری از حملات بانکی تفاوت دارد. مهاجمان لزوماً به ارسال پیامک‌های جعلی یا ساخت صفحات تقلبی بانکی نیاز ندارند؛ بلکه از تبلیغات نمایش‌داده‌شده در اپلیکیشن‌های رایگان و کم‌اعتبار پخش فیلم استفاده می‌کنند.
فرایند آلودگی معمولاً از این مسیر پیش می‌رود:
-
کاربر یک اپلیکیشن رایگان پخش فیلم یا ویدئو را نصب می‌کند.
-
تبلیغات یا لینک‌های داخل برنامه او را به دانلود یک فایل یا برنامه دیگر هدایت می‌کنند.
-
برنامه واسط، فایل مخرب اصلی را خارج از فروشگاه رسمی دریافت و نصب می‌کند.
-
بدافزار خود را با نامی شبیه Google Play Services معرفی می‌کند تا اعتماد کاربر را جلب کند.
-
با متقاعدکردن کاربر به فعال‌سازی مجوز Accessibility، امکان کنترل بخش‌های مختلف گوشی را به دست می‌آورد.
نکته مهم این است که وجود یک اپلیکیشن در فروشگاه رسمی به‌تنهایی تضمین نمی‌کند تمام تبلیغات و لینک‌هایی که داخل آن نمایش داده می‌شوند بی‌خطر باشند. در گزارش Group-IB، مسیر حمله از یک اپلیکیشن پخش فیلم در Google Play آغاز شده و دانلود مرحله مخرب بعدی خارج از فروشگاه انجام شده است.
Mirax چگونه می‌تواند حساب بانکی را خالی کند؟
خطر اصلی Mirax به قابلیت کنترل از راه دور گوشی مربوط می‌شود. این بدافزار از مجوز دسترس‌پذیری اندروید سوءاستفاده می‌کند؛ قابلیتی که در حالت عادی برای کمک به افراد دارای محدودیت‌های بینایی، حرکتی و سایر نیازهای دسترس‌پذیری طراحی شده است.
اما اگر یک برنامه مخرب به این مجوز دسترسی پیدا کند، می‌تواند فعالیت‌های مختلفی روی گوشی انجام دهد؛ از جمله:
-
مشاهده محتوای صفحه و فعالیت‌های کاربر؛
-
دریافت و بررسی پیامک‌ها و اعلان‌ها؛
-
سرقت رمزهای یک‌بارمصرف ارسال‌شده از سوی بانک؛
-
ثبت اطلاعات ورود و رمز عبور؛
-
مشاهده یا ثبت رمز و الگوی قفل صفحه؛
-
بازکردن اپلیکیشن بانکی و انجام عملیات به‌جای کاربر؛
-
انتقال وجه به حساب‌های از پیش تعیین‌شده مهاجمان.
بر اساس بررسی Group-IB، مهاجمان پس از دسترسی به گوشی می‌توانند اپلیکیشن بانکی قربانی را باز کنند و تراکنش‌هایی را از همان دستگاه و نشست بانکی معتبر انجام دهند. به همین دلیل، تشخیص چنین تقلبی برای سامانه‌های بانکی نیز می‌تواند دشوارتر باشد.
در واقع، ممکن است کاربر هیچ رمز بانکی یا کد تأییدی را مستقیماً در اختیار فرد دیگری قرار نداده باشد؛ اما بدافزار از طریق دسترسی گسترده به گوشی، اطلاعات موردنیاز را جمع‌آوری کند.
چرا مجوز Accessibility باید جدی گرفته شود؟
مجوز Accessibility یکی از قابلیت‌های مهم اندروید است و نباید تمام برنامه‌هایی را که درخواست آن را دارند مخرب دانست. با این حال، فعال‌کردن این دسترسی برای یک اپلیکیشن پخش فیلم، دانلودر، ابزار تغییر ظاهر گوشی یا برنامه‌ای که کارکرد آن ارتباطی با نیازهای دسترس‌پذیری ندارد، باید زنگ خطر محسوب شود.
برای مثال، اگر یک برنامه تماشای فیلم پس از نصب از شما بخواهد برای ادامه فعالیت، مجوز دسترس‌پذیری یا کنترل گسترده گوشی را فعال کنید، درخواست را نپذیرید.
همچنین Mirax در برخی نمونه‌های بررسی‌شده خود را با عنوان Google Play Services نمایش داده است؛ بنابراین صرفاً به نام و آیکون برنامه اعتماد نکنید و هویت و ناشر آن را بررسی کنید.
چگونه از آلوده‌شدن گوشی و سرقت پول جلوگیری کنیم؟
برای کاهش خطر آلودگی به Mirax و بدافزارهای مشابه، این اقدامات را جدی بگیرید:
۱. اپلیکیشن‌های ناشناس پخش فیلم را نصب نکنید.
برای تماشای فیلم از سرویس‌ها و برنامه‌های معتبر استفاده کنید. اگر یک اپلیکیشن رایگان شما را برای دریافت نسخه کامل یا دسترسی به فیلم‌ها به نصب فایل APK از یک سایت دیگر هدایت می‌کند، از ادامه فرایند خودداری کنید.
۲. مجوز Accessibility را به برنامه‌های غیرضروری ندهید.
این دسترسی را فقط برای ابزارهای معتبر و دارای نیاز واقعی فعال کنید. یک برنامه سرگرمی یا پخش فیلم نباید برای عملکرد عادی خود به کنترل گسترده گوشی نیاز داشته باشد.
۳. به تبلیغات و پنجره‌های دانلود داخل برنامه‌ها اعتماد نکنید.
روی تبلیغاتی که وعده دسترسی رایگان به فیلم، نسخه ویژه، پخش بدون محدودیت یا نصب یک پخش‌کننده جدید را می‌دهند، بدون بررسی کلیک نکنید.
۴. نصب برنامه از منابع ناشناس را محدود کنید.
در تنظیمات اندروید، بخش نصب برنامه‌های ناشناس را بررسی کنید و اجازه نصب APK را برای مرورگرها و برنامه‌هایی که به آن نیاز ندارند غیرفعال نگه دارید.
۵. سیستم‌عامل و برنامه‌های بانکی را به‌روز نگه دارید.
به‌روزرسانی‌های امنیتی اندروید و نسخه‌های رسمی اپلیکیشن‌های بانکی را نصب کنید. همچنین قابلیت Google Play Protect را فعال نگه دارید.
اگر چنین برنامه‌ای روی گوشی نصب کرده‌ایم، چه کنیم؟
اگر یک اپلیکیشن ناشناس نصب کرده‌اید و پس از آن مجوز Accessibility، دسترسی پیامک یا کنترل دستگاه را به آن داده‌اید، موضوع را جدی بگیرید:
-
اتصال اینترنت گوشی را قطع کنید تا ارتباط احتمالی بدافزار با سرور مهاجم محدود شود.
-
از یک دستگاه سالم با بانک خود تماس بگیرید و در صورت مشاهده رفتار مشکوک، دسترسی‌های بانکی و ابزارهای پرداخت را مسدود یا محدود کنید.
-
با مراجعه به تنظیمات اندروید، بخش Accessibility و برنامه‌های دارای دسترسی را بررسی کنید.
-
دسترسی برنامه مشکوک را لغو کنید و در صورت امکان آن را حذف کنید. اگر برنامه اجازه حذف نمی‌دهد یا دوباره فعال می‌شود، از کارشناس معتبر کمک بگیرید.
-
رمزهای بانکی، ایمیل و حساب‌های مهم را از یک دستگاه سالم تغییر دهید و نشست‌های فعال مشکوک را ببندید.
-
تراکنش‌های اخیر حساب بانکی را بررسی کنید و هرگونه برداشت غیرمجاز را فوراً به بانک و مراجع مربوط گزارش دهید.
اگر احتمال آلودگی جدی وجود دارد، تنها حذف برنامه را کافی ندانید؛ بررسی تخصصی دستگاه و در صورت لزوم بازنشانی کارخانه‌ای پس از حفظ امن اطلاعات ضروری است.
آیا کاربران ایرانی هم در معرض خطر Mirax هستند؟
گزارش Group-IB فعالیت این کارزار را در منطقه META بررسی کرده و از هدف‌گیری بیش از ۲۰ اپلیکیشن بانکی و کیف پول دیجیتال منطقه‌ای خبر می‌دهد. با این حال، در گزارش منتشرشده نام ایران به‌عنوان کشور دارای قربانیان تأییدشده ذکر نشده است.
بنابراین نمی‌توان گفت Mirax به‌طور مستقیم حساب بانکی ایرانیان را هدف گرفته است. با وجود این، شیوه توزیع بدافزار و سوءاستفاده از مجوزهای اندروید محدود به یک کشور نیست و می‌تواند در حملات مشابه علیه کاربران کشورهای دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرد.
برای کاربران ایرانی، مهم‌ترین توصیه این است که هنگام نصب اپلیکیشن‌های سرگرمی، دانلود فایل‌های APK و فعال‌سازی مجوزهای حساس گوشی احتیاط کنند. هیچ برنامه پخش فیلمی نباید برای ارائه خدمات معمول خود، کنترل کامل گوشی را از کاربر درخواست کند.
جمع‌بندی:
Mirax نشان می‌دهد که سرقت بانکی همیشه با پیامک جعلی، تماس تلفنی یا لینک فیشینگ آغاز نمی‌شود. گاهی یک اپلیکیشن ظاهراً عادی پخش فیلم می‌تواند نقطه شروع حمله باشد. مهم‌ترین خط دفاعی کاربران، نصب برنامه از منابع معتبر، بررسی دقیق مجوزهای درخواستی و خودداری از اعطای دسترسی‌های حساس به اپلیکیشن‌های غیرمرتبط است.
منبع:
منابع
