تبلیغات تلگرام چگونه به ابزار کلاهبرداری تبدیل می‌شوند؟

سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون اجتماعی پلیس فتای فراجا با هشدار درباره تبلیغات خودکار تلگرام تاکید کرده است که نمایش یک تبلیغ در کانال معتبر، به معنای وابستگی تبلیغ‌ دهنده به آن مجموعه یا تأیید محتوای تبلیغ از سوی مدیران کانال نیست. به گفته او، مجرمان سایبری می‌توانند از اعتماد مخاطبان به کانال میزبان سوءاستفاده کنند و با تبلیغات فریبنده، کاربران را به صفحات جعلی، ربات‌های مخرب یا پرداخت وجه هدایت کنند.

اهمیت آگاهی کاربران نسبت به تبلیغات تلگرام در آن است که اعتبار یک کانال می‌تواند به بخشی از فرایند مهندسی اجتماعی مهاجم تبدیل شود. کاربر در این موقعیت به دلیل اعتماد قبلی به یک رسانه، حساسیت کمتری نسبت به یک تبلیغ نشان دهد و با کلیک روی آن وارد بات، کانال، Mini App  یا صفحه‌ای شود که برای فیشینگ، کلاهبرداری مالی یا توزیع بدافزار طراحی شده است.

این تهدید صرفاً یک سناریوی فرضی نیست. بررسی یک‌ماهه بیش از ۴۰ کانال عمومی متعلق به رسانه‌ها و نهادهای عمومی در اسپانیا که در سال ۲۰۲۶ توسط Maldita.es انجام شد، نشان داد در ۶۳ درصد این کانال‌ها تبلیغات مربوط به خدمات سرمایه‌گذاری غیرمجاز یا شرط‌بندی مشاهده شده است. در مجموع، ۱۳ کارزار تبلیغاتی به بیش از ۲۸۰ هزار مشترک این کانال‌ها دسترسی داشتند. برخی از این تبلیغات کاربران را ابتدا به بات‌های تلگرامی هدایت می‌کردند و سپس آنها را به سمت خدمات سرمایه‌گذاری غیرمجاز می‌فرستادند.

در یکی از نمونه‌های این بررسی، تبلیغ یک اپلیکیشن مبتنی بر زیرساخت تلگرام، ظاهر رسانه اسپانیایی El Confidencial  را جعل کرده بود و با ارائه مصاحبه‌ها و مطالب خبری جعلی، یک پلتفرم سرمایه‌گذاری غیرمجاز را تبلیغ می‌کرد. مقصد این فرایند نیز از سوی مرورگر کروم به‌عنوان سایت خطرناک مرتبط با فیشینگ شناسایی شد.

کانال تلگرام میزبان لزوماً تبلیغ را انتخاب نکرده است

اسناد رسمی تلگرام نشان می‌دهد تبلیغ‌دهندگان در سامانه Telegram Ads می‌توانند کانال‌های عمومی دارای بیش از هزار مشترک را برای نمایش تبلیغات خود انتخاب کنند. تبلیغات نیز پیش از نمایش در وضعیت بررسی قرار می‌گیرند. بنابراین، حضور یک تبلیغ در یک کانال رسانه‌ای به‌تنهایی به معنای آن نیست که مدیر کانال، محتوای تبلیغ یا مقصد آن را تأیید کرده است.

تلگرام در دستورالعمل‌های تبلیغاتی خود نیز فیشینگ، تبلیغ خدماتی که برای دسترسی غیرمجاز به دستگاه طراحی شده‌اند، بدافزار و جعل وب‌سایت‌ها یا برندهای معتبر را ممنوع اعلام کرده است. با این حال، نمونه بررسی‌شده در اسپانیا نشان می‌دهد که وجود مقررات به‌تنهایی مانع عبور همه تبلیغات مخرب از فرایند نظارت نمی‌شود.

کلاهبرداری تلگرام فقط سرقت پول نیست

ریسک این تبلیغات می‌تواند فراتر از کلاهبرداری مالی باشد. پژوهش‌های امنیتی در سال ۲۰۲۶ نشان داده‌اند که قابلیت‌های داخلی تلگرام مانند Mini Appها نیز مورد سوءاستفاده مهاجمان قرار گرفته‌اند. در یک کارزار شناسایی‌شده، مهاجمان از Mini Appهای تلگرام برای ایجاد صفحات جعلی سرمایه‌گذاری، جعل برندهای شناخته‌شده و حتی توزیع فایل‌های APK مخرب برای کاربران اندرویدی استفاده کردند.

مایکروسافت نیز در گزارشی درباره زیرساخت فیشینگ EvilTokens  نشان داد که مهاجمان از کانال‌ها و بات‌های تلگرام برای تبلیغ و فروش کیت فیشینگ، انتشار به‌روزرسانی‌ها و پشتیبانی از مشتریان مجرم استفاده می‌کنند. در این حملات، تلگرام تنها یک ابزار ارتباطی نبود، بلکه بخشی از زیرساخت عملیاتی اکوسیستم فیشینگ محسوب می‌شد.

چگونه از کلاهبرداری تبلیغات تلگرام جلوگیری کنیم؟

در چنین شرایطی، مسئله اصلی برای کاربر این است که اعتبار محل نمایش تبلیغ را با اعتبار تبلیغ‌دهنده یا مقصد آن یکی نداند. یک کانال خبری معتبر ممکن است صرفاً محل نمایش یک پیام تبلیغاتی  باشد و نه تأییدکننده آن.

از همین رو، توصیه پلیس فتا برای بررسی مستقل تبلیغ پیش از پرداخت وجه یا ارائه اطلاعات شخصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. کاربر باید پیش از کلیک یا ورود اطلاعات، هویت تبلیغ‌دهنده، آدرس مقصد، سابقه سرویس و در صورت ادعای سرمایه‌گذاری، مجوز فعالیت آن را از منبعی مستقل بررسی کند.

در واقع، زنجیره خطر می‌تواند از یک تبلیغ ظاهراً عادی آغاز شود و به اعتمادسازی، هدایت به بات یا  Mini App، فیشینگ، سرقت اطلاعات حساب یا در نهایت کلاهبرداری مالی برسد. بنابراین، برچسب «Sponsored» یا حضور تبلیغ در یک کانال پرمخاطب نباید به‌عنوان گواه امنیت یا اعتبار مقصد تلقی شود.