بیل گیتس، هم‌بنیان‌گذار مایکروسافت، در مصاحبه جدید خود با ورج هشدار داد که جهان باید برای حدود ۲۰ سال تغییرات گسترده ناشی از هوش مصنوعی آماده شود. او معتقد است این فناوری می‌تواند بسیاری از مشاغل را غیرضروری کند، خطر حملات سایبری و زیستی را افزایش دهد و حتی شیوه زندگی و جایگاه انسان در اقتصاد را تغییر دهد.

گیتس در این گفت‌وگو هوش مصنوعی را همچنان خطرناک‌ترین فناوری ساخته‌شده به دست بشر توصیف کرد و گفت واکنش دولت‌ها و نهادهای مسئول با سرعت پیشرفت آن تناسب ندارد. بااین‌حال، او به آینده این فناوری صرفاً بدبین نیست و همچنان به ظرفیت آن برای بهبود زندگی انسان‌ها امیدوار است.

در ادامه پنج نکته مهم گفت‌وگوی بیل گیتس درباره هوش مصنوعی، امنیت سایبری و خطرات پیش روی جهان را مرور می‌کنیم.

۲۰ سال آشفتگی ناشی از هوش مصنوعی

بیل گیتس معتقد است گذار به جهانی که هوش مصنوعی بخش بزرگی از فعالیت‌های اقتصادی را انجام می‌دهد، حدود دو دهه طول خواهد کشید. به گفته او، این دوره با تغییرات گسترده اقتصادی و اجتماعی همراه خواهد بود و برندگان و بازندگان زیادی خواهد داشت.

او درباره این دوره می‌گوید: نگرانی اصلی من همین دوره گذار ۲۰ ساله است که در آن برندگان و بازندگان زیادی خواهیم داشت و آشفتگی‌های فراوانی رخ خواهد داد. باید از این دوره عبور کنیم تا به دوران فراوانی برسیم.

گیتس توضیح می‌دهد که عدد ۲۰ سال را به‌عنوان تخمینی به نسب مطمئن انتخاب کرده و ممکن است این دوره کمی کوتاه‌تر یا طولانی‌تر باشد. به باور او، پیشرفت ربات‌های انسان‌نما یکی از عوامل تعیین‌کننده در سرعت این تغییرات خواهد بود.

گیتس درباره شدت تغییرات پیش رو هشدار می‌دهد: حتی در بهترین حالتِ مدیریت هوش مصنوعی، این دوره یکی از پرتلاطم‌ترین دوره‌های تاریخ بشر خواهد بود. خوشایند نیست که چنین خبر نگران‌کننده‌ای را منتقل کنم، اما نگفتن آن به مردم بدتر است.

هوش مصنوعی چگونه مشاغل انسانی را تهدید می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مصاحبه گیتس به آینده اشتغال اختصاص دارد. او معتقد است با رسیدن هوش مصنوعی به سطحی فراتر از توانایی‌های انسان، بسیاری از مهارت‌هایی که امروزه ارزش اقتصادی دارند، دیگر کمیاب نخواهند بود.

گیتس به مشاغلی مانند فروش تلفنی، پشتیبانی مشتریان و حسابداری اشاره می‌کند که هوش مصنوعی می‌تواند آن‌ها را با هزینه کمتر، سرعت بیشتر و حتی دقت بالاتر انجام دهد.

او در توضیح آینده مشاغل فکری می‌گوید: هیچ قله‌ای در توانایی‌های شناختی وجود ندارد که هوش مصنوعی نتواند به آن دست پیدا کند.

به باور گیتس، این تغییرات به مشاغل اداری محدود نخواهد ماند. با پیشرفت ربات‌های انسان‌نما، فعالیت‌های فیزیکی نیز به‌تدریج تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. او می‌گوید: ربات‌هایی خواهیم داشت که می‌توانند خانه بسازند، غذا تولید کنند و جراحی انجام دهند و دیگر برای تولید بیشتر کالاها و خدمات به کار انسانی نیازی نخواهد بود.

بااین‌حال، نگرانی او تنها به ازدست‌رفتن درآمد محدود نمی‌شود. او یادآوری می‌کند که شغل علاوه بر تأمین معاش، به زندگی انسان‌ها هدف می‌دهد و زمینه ایجاد روابط اجتماعی و احساس مفیدبودن را فراهم می‌کند.

 افزایش خطر حملات سایبری و زیستی با پیشرفت هوش مصنوعی

گیتس در این گفت‌وگو هشدار داد که پیشرفت هوش مصنوعی در کشف آسیب‌پذیری‌های امنیتی و تحلیل مسائل زیستی، امکان سواستفاده از این فناوری را نیز افزایش داده است.

او بزرگ‌ترین خطر کوتاه‌مدت را مدل‌هایی می‌داند که می‌توان تدابیر ایمنی آن‌ها را حذف کرد. به باور گیتس، چنین مدل‌هایی می‌توانند توانایی انجام حملات پیچیده سایبری را در اختیار افراد و گروه‌هایی قرار دهند که پیش‌تر به این قابلیت‌ها دسترسی نداشتند.

گیتس تأکید می‌کند: بزرگ‌ترین خطر کوتاه‌مدت در واقع از مدل‌هایی ناشی می‌شود که تدابیر ایمنی ندارند.

این هشدار نشان می‌دهد که از نگاه او، امنیت سایبری یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی توسعه هوش مصنوعی است. مدل‌های پیشرفته این فناوری می‌توانند در شناسایی آسیب‌پذیری‌های امنیتی و تحلیل سامانه‌ها نقش داشته باشند؛ اما در صورت حذف سازوکارهای ایمنی، همین قابلیت‌ها ممکن است برای سواستفاده و اجرای حملات پیچیده به کار گرفته شوند.

گیتس معتقد است پیشرفت هوش مصنوعی به مرحله‌ای رسیده که خطرات آن دیگر به سناریوهای دور از ذهن محدود نمی‌شود. او به تأثیر این فناوری بر روابط اجتماعی، بازار کار، حملات سایبری و حملات زیستی اشاره می‌کند.

به گفته او، در دو تا سه سال آینده ممکن است پیامدهای منفی قابل‌توجهی در حوزه حملات سایبری و بازار کار آشکار شود.

نقش دولت‌ها در تأمین امنیت سایبری هوش مصنوعی

گیتس بر این باور است رقابت شدید میان شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی باعث می‌شود نتوان مسئولیت ایمنی این فناوری را برعهده خود شرکت‌ها گذاشت. او این وضعیت را با صنایع هواپیمایی و خودروسازی مقایسه می‌کند که دولت‌ها در آن‌ها استانداردهای ایمنی تعیین می‌کنند و بر اجرای آن‌ها نظارت دارند.

گیتس در این خصوص می‌گوید: وقتی چندین شرکت رقیب وجود دارند، مسئولیت دیگر نمی‌تواند برعهده شرکت‌ها باشد. کاملا واضح است که این مسئولیت به دولت منتقل می‌شود.

او خواستار نظارت اجباری بر مدل‌های قدرتمند هوش مصنوعی است و اعتقاد دارد باید از حذف تدابیر ایمنی آن‌ها جلوگیری شود. یکی از پیشنهادهای گیتس این است که مدل‌های فراتر از سطح مشخصی از توانایی، تنها روی پلتفرم‌هایی اجرا شوند که حفظ تدابیر ایمنی را تضمین می‌کنند. به گفته او، این محدودیت باید حتی هنگام شخصی‌سازی مدل‌ها نیز برقرار بماند.

گیتس همچنین تأکید می‌کند که اعمال چنین محدودیت‌هایی باید در سطح پلتفرم‌های اجرا و توزیع مدل‌ها انجام شود، نه در سطح تراشه‌ها.

از نگاه او، با افزایش توانایی هوش مصنوعی در شناسایی آسیب‌پذیری‌ها و انجام فعالیت‌های پیچیده، نظارت بر نحوه استفاده از مدل‌های پیشرفته اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل، دولت‌ها باید با تعیین استانداردهای ایمنی و ایجاد سازوکارهای نظارتی مناسب، از گسترش خطرات احتمالی این فناوری جلوگیری کنند.

گیتس معتقد است دولت‌ها هنوز توجه کافی به خطرات هوش مصنوعی ندارند و سازوکارهای فعلی برای نظارت بر مدل‌های پیشرفته کافی نیستند.

آیا هوش مصنوعی جایگاه انسان را در آینده حفظ می‌کند؟

گیتس آینده‌ای را تصور می‌کند که در آن هوش مصنوعی و ربات‌ها بسیاری از کمبودهای اقتصادی را برطرف کرده‌اند و تولید کالاها و ارائه خدمات دیگر مانند امروز به نیروی کار انسانی وابسته نیست.

به باور او، در چنین شرایطی یکی از پرسش‌های مهم این خواهد بود که انسان‌ها چگونه برای زندگی خود هدف و معنا پیدا کنند. گیتس پیشنهاد می‌کند که شاید جوامع تصمیم بگیرند بعضی فعالیت‌ها را مخصوص انسان‌ها نگه دارند؛ حتی اگر هوش مصنوعی بتواند آن‌ها را بهتر انجام دهد.

او در این زمینه می‌گوید: پیشنهادم این است که بعضی حرفه‌ها، مانند مراقبت از کودکان، تهیه غذا، هنر و ورزش، برای انسان‌ها محفوظ بمانند. حتی اگر هوش مصنوعی بتواند آن کارها را بهتر انجام دهد، ما انتخاب می‌کنیم که خودمان انجامشان دهیم.

گیتس همچنین به امکان بازنشستگی زودهنگام و کاهش ساعات کاری اشاره می‌کند. او می‌گوید در گفت‌وگو با مدل Claude تلاش کرده سناریویی را بررسی کند که در آن حدود ۴۰ درصد بازار کار همچنان به انسان‌ها اختصاص داشته باشد، اما دستیابی به چنین سهمی بدون محدودکردن عمدی استفاده از هوش مصنوعی دشوار بوده است.

هوش مصنوعی فقط بازار کار را تغییر نمی‌دهد

هشدارهای بیل گیتس نشان می‌دهد که پیامدهای هوش مصنوعی تنها به تغییر بازار کار و حذف برخی مشاغل محدود نمی‌شود. افزایش خطر حملات سایبری و زیستی، احتمال سواستفاده از مدل‌های فاقد تدابیر ایمنی و ضرورت نظارت دولت‌ها، از جمله چالش‌هایی هستند که با گسترش این فناوری اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

بااین‌حال، تحقق این سناریوها قطعی نیست و میزان تأثیر آن‌ها به نحوه توسعه هوش مصنوعی، رعایت استانداردهای ایمنی و عملکرد دولت‌ها و شرکت‌های فناوری بستگی دارد.