هزینه‌های هوش مصنوعی در اروپا تا سال ۲۰۳۰ به ۴۷۰ میلیارد دلار می‌رسد

بر اساس پیش‌بینی مؤسسه IDC، سازمان‌های اروپایی تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به ۴۷۰ میلیارد دلار برای فناوری‌های هوش مصنوعی هزینه خواهند کرد. انتظار می‌رود این بازار از سال ۲۰۲۵ با نرخ رشد مرکب سالانه ۳۵ درصدی توسعه پیدا کند؛ رشدی که اندازه بازار هوش مصنوعی اروپا را طی پنج سال بیش از چهار برابر خواهد کرد.

در این میان، هوش مصنوعی مولد (Generative AI) نقش مهمی در رشد بازار خواهد داشت و طبق برآورد IDC، تا سال ۲۰۳۰ حدود ۵۵.۴ درصد از کل هزینه‌های هوش مصنوعی اروپا را به خود اختصاص می‌دهد.

هوش مصنوعی عامل‌محور به موتور رشد بازار تبدیل می‌شود

یکی از مهم‌ترین روندهای بازار اروپا، حرکت سازمان‌ها از استفاده از ابزارهای تک‌منظوره هوش مصنوعی به سمت سیستم‌های چندعاملی (Multi-Agent AI) است.

شرکت‌ها به‌تدریج از پروژه‌های آزمایشی فاصله می‌گیرند و هوش مصنوعی را در فرایندهای عملیاتی و استراتژیک خود به کار می‌گیرند. این تحول هم‌زمان با اجرای الزامات قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا (EU AI Act) در حال رخ دادن است.

برخی الزامات این قانون، از جمله قوانین مرتبط با شفافیت و بخش عمده تعهدات مربوط به سامانه‌های پرخطر، از ۲ اوت ۲۰۲۶ اجرایی شده‌اند. بخش دیگری از الزامات نیز از ۲ اوت ۲۰۲۷ اعمال خواهند شد.

IDC انتظار دارد این الزامات قانونی بیشترین تأثیر را بر سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مانند بانکداری، بیمه و مراقبت‌های بهداشتی داشته باشند.

کارلا لا کروچه، مدیر تحقیقات داده و تحلیل در IDC، می‌گوید سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی در اروپا، حتی در شرایط تنش‌های ژئوپلیتیکی و اختلال در زنجیره تأمین، همچنان برای بسیاری از سازمان‌ها یک اولویت است.

به گفته او، بازار هوش مصنوعی اروپا در حال عبور از مرحله آزمایشی و ورود به مرحله استقرار عملیاتی و استراتژیک است؛ مرحله‌ای که تمرکز بیشتری بر افزایش بهره‌وری، کاهش ریسک و ایجاد انعطاف‌پذیری در کسب‌وکارها دارد.

نرم‌افزار بیش از نیمی از هزینه‌های هوش مصنوعی اروپا را تشکیل می‌دهد

طبق پیش‌بینی IDC، نرم‌افزار در سال ۲۰۲۶ حدود ۵۴.۹ درصد از کل هزینه‌های هوش مصنوعی اروپا را به خود اختصاص خواهد داد.

این بخش همچنین سریع‌ترین رشد را در بازار خواهد داشت و انتظار می‌رود هزینه‌های نرم‌افزاری هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ با نرخ رشد مرکب سالانه ۴۳.۹ درصد افزایش پیدا کند.

در میان بخش‌های مختلف نرم‌افزاری، پلتفرم‌های هوش مصنوعی سریع‌ترین رشد را خواهند داشت. نرخ رشد سالانه این بخش حدود ۶۱.۱ درصد پیش‌بینی شده است.

شرکت‌ها از این پلتفرم‌ها برای ساخت، اجرا و مدیریت مدل‌های هوش مصنوعی و همچنین عامل‌های هوشمند استفاده می‌کنند. IDC رشد سریع این بازار را تا حد زیادی به افزایش استفاده از فناوری‌های عامل‌محور (Agentic AI) نسبت می‌دهد.

اگر رشد سالانه ۶۱.۱ درصدی طی پنج سال ادامه پیدا کند، اندازه این بخش تقریباً ۱۱ برابر خواهد شد.

بانک‌ها بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان هوش مصنوعی در اروپا هستند

در میان صنایع مختلف، بانکداری در سال ۲۰۲۶ با سهم ۱۲.۶ درصدی از کل هزینه‌های هوش مصنوعی اروپا، بزرگ‌ترین بخش مصرف‌کننده این فناوری خواهد بود.

اگر بانکداری، بیمه و بازارهای سرمایه را در کنار یکدیگر قرار دهیم، مجموع سهم بخش خدمات مالی به ۱۹.۲ درصد می‌رسد؛ یعنی تقریباً یک‌پنجم کل هزینه‌های هوش مصنوعی اروپا.

بانک‌ها از هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند:

• تشخیص و پیشگیری از کلاهبرداری

• تحلیل تهدیدات

• اتوماسیون مراکز تماس

• ارائه خدمات سلف‌سرویس

• اتوماسیون فرایندهای عملیاتی

استفاده می‌کنند.

IDC همچنین معتقد است بانک‌ها در حال عبور از پروژه‌های آزمایشی و حرکت به سمت اتوماسیون چندعاملی در عملیات حیاتی هستند.

پس از خدمات مالی، شرکت‌های فعال در حوزه نرم‌افزار و خدمات اطلاعاتی در جایگاه بعدی قرار دارند. بخش قابل‌توجهی از هزینه هوش مصنوعی این شرکت‌ها به زیرساخت‌های مورد نیاز برای میزبانی حجم کاری عامل‌های هوشمند و خدمات ابری اختصاص پیدا می‌کند.

خرده‌فروشی نیز در رتبه بعدی قرار دارد و تجارت دیجیتال یکی از مهم‌ترین حوزه‌های استفاده از هوش مصنوعی در این صنعت است.

مراقبت‌های بهداشتی سریع‌ترین رشد را تجربه می‌کند

اگرچه بانکداری بیشترین هزینه را به خود اختصاص می‌دهد، بخش مراقبت‌های بهداشتی سریع‌ترین رشد بازار هوش مصنوعی اروپا را خواهد داشت.

IDC پیش‌بینی می‌کند هزینه هوش مصنوعی در حوزه سلامت تا سال ۲۰۳۰ با نرخ رشد سالانه ۴۱ درصد افزایش پیدا کند.

در سال ۲۰۲۶، تقریباً دو سوم هزینه‌های هوش مصنوعی در این بخش به گردش کارهای بالینی و بهینه‌سازی منابع اختصاص خواهد داشت.

در بریتانیا، سرویس سلامت همگانی یا NHS در حال گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای حدود ۲۰ هزار پزشک است. یکی از کاربردهای این فناوری، گوش دادن به مشاوره‌های پزشکی و تهیه خودکار یادداشت‌های بالینی است.

در رومانی نیز یک برنامه سلامت الکترونیک که از طریق طرح بهبود ملی این کشور تأمین مالی می‌شود، بیش از ۲۵ هزار ارائه‌دهنده خدمات درمانی را به یکدیگر متصل می‌کند.

قانون‌گذاری و کمبود نیروی متخصص، چالش‌های اصلی هستند

رشد سریع هوش مصنوعی در اروپا بدون چالش نیست. IDC سه ریسک اصلی را برای بازار این منطقه شناسایی کرده است:

1. تفاوت قوانین و مقررات میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا

2. کمبود نیروی متخصص در حوزه هوش مصنوعی

3. فشار سازمان‌ها برای کاهش هزینه‌های خدمات ابری

افزایش این فشارها می‌تواند تقاضا برای خدمات حاکمیت هوش مصنوعی (AI Governance) و تضمین عملکرد و انطباق سامانه‌های هوش مصنوعی را افزایش دهد.

این خدمات به سازمان‌ها کمک می‌کنند نحوه عملکرد سیستم‌های هوش مصنوعی را مستندسازی، ارزیابی و کنترل کنند و مطمئن شوند استفاده از این فناوری با الزامات قانونی و سیاست‌های داخلی سازمان سازگار است.

اروپای شرقی با سرعت بیشتری رشد می‌کند

بازار هوش مصنوعی در مناطق مختلف اروپا با سرعت یکسانی توسعه پیدا نمی‌کند.

شرکت‌های اروپای غربی در حال استفاده گسترده‌تر از هوش مصنوعی عامل‌محور در محیط‌های تولیدی هستند و سرمایه‌گذاری بیشتری برای توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی مولد از منابع داخلی خود انجام می‌دهند.

این منطقه همچنین در حوزه‌هایی مانند هوافضا و دفاع فعالیت بیشتری در زمینه هوش مصنوعی دارد.

در مقابل، کشورهای اروپای مرکزی و شرقی از طریق ایجاد مراکز استعداد هوش مصنوعی و استفاده از منابع مالی طرح‌های بازیابی اتحادیه اروپا، با سرعت بالایی در حال توسعه ظرفیت‌های خود هستند.

با این حال، مقررات پراکنده و کمبود نیروی متخصص همچنان از موانع رشد این منطقه محسوب می‌شوند.

IDC در آمار عمومی منتشرشده خود، مجموع هزینه‌های هوش مصنوعی اروپای مرکزی و شرقی را به‌صورت جداگانه اعلام نکرده است؛ بنابراین بر اساس این داده‌ها نمی‌توان اندازه دقیق شکاف سرمایه‌گذاری میان اروپای شرقی و غربی را مشخص کرد.

بازار هوش مصنوعی اروپا در مسیر یک جهش بزرگ

پیش‌بینی IDC نشان می‌دهد اروپا طی سال‌های آینده شاهد افزایش چشمگیر سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی خواهد بود. رشد سالانه ۳۵ درصدی هزینه‌ها از سال ۲۰۲۵، می‌تواند ارزش این بازار را تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۴۷۰ میلیارد دلار برساند.

در این میان، هوش مصنوعی مولد، پلتفرم‌های هوش مصنوعی و سیستم‌های عامل‌محور سه بخش مهم از این تحول خواهند بود. هم‌زمان، اجرای تدریجی قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا، کمبود نیروی متخصص و هزینه زیرساخت‌های ابری از عواملی هستند که مسیر توسعه این بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

در نتیجه، رشد بازار هوش مصنوعی اروپا تنها به افزایش خرید نرم‌افزار و سخت‌افزار محدود نخواهد شد و بخش‌هایی مانند حاکمیت هوش مصنوعی، زیرساخت ابری، امنیت، مدیریت مدل‌ها و انطباق با مقررات نیز احتمالاً سهم بیشتری از سرمایه‌گذاری سازمان‌ها را به خود اختصاص خواهند داد.