بزرگترین حملات سایبری به بانکها؛ از سرقت میلیونها دلار تا فلجکردن شبکه بانکی
مهمترین حملات سایبری به بانکها در جهان و ایران؛ از سرقت ۸۱ میلیون دلاری بانک مرکزی بنگلادش تا حملات به بانکهای ایرانی و بررسی تهدیدهای سایبری علیه نظام مالی.
بانکها دیگر تنها با سارقان مسلح و کلاهبرداران سنتی مواجه نیستند. امروزه یک مهاجم سایبری میتواند بدون ورود فیزیکی به شعبه، به شبکه داخلی بانک نفوذ کند، سامانههای پرداخت را مختل سازد، اطلاعات میلیونها مشتری را به سرقت ببرد یا حتی با دستکاری پیامهای بانکی، میلیونها دلار پول جابهجا کند.
بررسی مهمترین حملات سایبری به بانکها در جهان نشان میدهد تهدیدهای سایبری برای نظام مالی دیگر یک ریسک حاشیهای نیستند؛ بلکه میتوانند مستقیماً به سرقت پول، اختلال در خدمات بانکی و حتی بیثباتی عملیاتی یک مؤسسه مالی منجر شوند.
در ایران نیز طی سالهای اخیر نمونههای مهمی از حملات سایبری به بانکها و زیرساختهای مالی رخ داده است. برخی از این حملات تنها به اختلال موقت در خدمات منجر شدهاند و در مواردی دیگر، ادعاهایی درباره تخریب دادهها و سرقت اطلاعات مطرح شده است.
حمله به بانک مرکزی بنگلادش؛ سرقت ۸۱ میلیون دلار با چند پیام بانکی
یکی از مشهورترین حملات سایبری تاریخ صنعت بانکداری، حمله سال ۲۰۱۶ به بانک مرکزی بنگلادش است؛ حملهای که نشان داد مهاجمان برای سرقت پول از یک بانک نیازی به دسترسی مستقیم به حساب مشتریان ندارند.
مهاجمان ابتدا با استفاده از ایمیلهای Spear Phishing به شبکه رایانهای Bangladesh Bank نفوذ کردند. سپس به رایانههایی دسترسی پیدا کردند که با سامانه ارتباطی SWIFT در ارتباط بودند و پیامهای جعلی انتقال وجه را به بانک فدرال رزرو نیویورک ارسال کردند.
بر اساس کیفرخواست وزارت دادگستری آمریکا، مهاجمان تلاش کردند حدود ۹۵۱ میلیون دلار را بهصورت غیرقانونی منتقل کنند که در نهایت حدود ۸۱ میلیون دلار از این مبلغ به حسابهایی در فیلیپین منتقل شد.
این حمله به یکی از مهمترین نمونههای سوءاستفاده از اعتماد در زیرساخت مالی تبدیل شد؛ زیرا پیامهای انتقال وجه از مسیری ارسال شده بودند که بانکها برای انجام تراکنشهای بینالمللی به آن اعتماد دارند.
حملات Carbanak و Cobalt؛ سرقت بیش از یک میلیارد یورو از مؤسسات مالی
اگر حمله Bangladesh Bank نمونهای از یک سرقت بزرگ بانکی بود، عملیات Carbanak و Cobalt نشان داد که مهاجمان میتوانند در مقیاس بسیار گستردهتری شبکه بانکها را هدف قرار دهند.
این گروه از سال ۲۰۱۳ بیش از ۱۰۰ مؤسسه مالی در ۴۰ کشور را هدف قرار داد و خسارت کلی عملیات بیش از یک میلیارد یورو برآورد شد. در برخی حملات نیز مهاجمان توانستند در یک سرقت، تا ۱۰ میلیون یورو به دست آورند.
روش حمله در این عملیاتها قابل توجه بود. مهاجمان ابتدا برای کارکنان بانک ایمیلهای فیشینگ ارسال میکردند. پس از باز شدن فایل آلوده، بدافزار روی رایانه قربانی نصب میشد و مهاجمان از آنجا به شبکه داخلی بانک راه پیدا میکردند.
اما مرحله خطرناکتر پس از نفوذ آغاز میشد. مهاجمان سرورهای مرتبط با ATMها را هدف میگرفتند و حتی میتوانستند به دستگاههای خودپرداز دستور دهند در زمان مشخصی پول نقد پرداخت کنند.
در نتیجه، یک ایمیل آلوده برای یک کارمند بانک میتوانست در نهایت به برداشت فیزیکی پول از خودپرداز منجر شود.
حملات کره شمالی به بانکها؛ بانک بهعنوان منبع درآمد دولت
پرونده Bangladesh Bank تنها یک حمله منفرد نبود. وزارت دادگستری آمریکا بعدها مجموعهای از عملیات منتسب به هکرهای وابسته به کره شمالی را تشریح کرد که بانکها و مؤسسات مالی کشورهای مختلف را هدف قرار داده بودند.
طبق اسناد وزارت دادگستری آمریکا، این گروه بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ به شبکه بانکهای مختلف نفوذ کرد و در مجموع تلاش کرد حداقل یک میلیارد دلار سرقت کند. در پروندهای دیگر، وزارت دادگستری آمریکا رقم حملات سایبری مالی منتسب به این شبکه در سال ۲۰۱۸ را بیش از ۱.۲ میلیارد دلار اعلام کرد.
در یکی از این موارد، مهاجمان پس از نفوذ به شبکه Far Eastern International Bank در تایوان، تلاش کردند حدود ۶۰.۱ میلیون دلار انتقال جعلی انجام دهند.
این پرونده نشان میدهد حمله سایبری به بانکها همیشه یک جرم با هدف کسب درآمد شخصی نیست و میتواند بخشی از یک عملیات ژئوپلیتیکی و دولتی باشد.
حمله سایبری به JPMorgan؛ اطلاعات دهها میلیون مشتری در معرض خطر
همه حملات سایبری به بانکها با هدف سرقت پول انجام نمیشوند. گاهی هدف اصلی، دادههای مشتریان است. در سال ۲۰۱۴، JPMorgan Chase یکی از بزرگترین حملات سایبری تاریخ خود را تجربه کرد.
طبق گزارش رسمی این بانک به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، اطلاعات تماس و برخی اطلاعات داخلی مرتبط با کاربران به خطر افتاد و این رخداد حدود ۷۶ میلیون خانوار و ۷ میلیون کسبوکار کوچک را تحت تأثیر قرار داد.
JPMorgan اعلام کرد شواهدی از افشای شماره حساب، رمز عبور، شناسه کاربری، تاریخ تولد یا شماره تأمین اجتماعی مشتریان پیدا نکرده است. این حادثه نشان داد حتی اگر مهاجم نتواند مستقیماً پولی از بانک سرقت کند، دادههای بانکی و اطلاعات مشتریان نیز داراییهایی بسیار ارزشمند هستند.
وقتی یک آسیبپذیری پیکربندی به اطلاعات ۱۰۶ میلیون نفر رسید
در سال ۲۰۱۹، یک مهاجم توانست با سوءاستفاده از یک آسیبپذیری پیکربندی به زیرساخت Capital One دسترسی پیدا کند. این رخداد حدود ۱۰۰ میلیون نفر در آمریکا و ۶ میلیون نفر در کانادا را تحت تأثیر قرار داد.
اطلاعاتی که در معرض دسترسی قرار گرفت شامل اطلاعات شخصی متقاضیان کارت اعتباری، اطلاعات تماس، تاریخ تولد، درآمد اعلامشده و برخی اطلاعات اعتباری و تراکنشی بود.
Capital One همچنین اعلام کرد حدود ۸۰ هزار شماره حساب بانکی مرتبط با کارتهای اعتباری تضمینی و بخشی از شمارههای تأمین اجتماعی نیز در معرض دسترسی قرار گرفته بود.
مهاجم برای دسترسی به این حجم عظیم از اطلاعات، به یک حمله پیچیده و چندلایه نیاز نداشت؛ یک آسیبپذیری در پیکربندی زیرساخت کافی بود.
حمله LockBit به ICBC؛ وقتی باجافزار به بازار مالی سرایت میکند
یکی از مهمترین نمونههای جدیدتر، حمله باجافزاری LockBit به واحد آمریکایی بانک چینی ICBC در نوامبر ۲۰۲۳ بود.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که این حمله موجب اختلال در سیستمهای رایانهای ICBC Financial Services شد و تسویه معاملات با ارزش بیش از ۹ میلیارد دلار از داراییهای مبتنی بر اوراق خزانه آمریکا را تحت تأثیر قرار داد. این حمله همچنین باعث از دسترس خارج شدن سیستمهای کامپیوتری، ایمیل و ارتباطات شد.
اهمیت این پرونده در آن است که باجافزار تنها اطلاعات را قفل نکرد؛ بلکه توانست در عملکرد یک مؤسسه مالی و ارتباط آن با بازار سرمایه نیز اختلال ایجاد کند.
بزرگترین حملات سایبری به بانکها در ایران
بررسی حملات سایبری به بانکها در ایران دشوارتر است؛ زیرا جزئیات فنی بسیاری از رخدادها بهصورت عمومی منتشر نمیشود. به همین دلیل، باید میان حملاتی که وقوع آنها توسط منابع رسمی یا معتبر تأیید شده و ادعاهای گروههای هکری تفاوت قائل شد. با این ملاحظه، چند پرونده در سالهای اخیر اهمیت ویژهای دارند.
حمله به بانک سپه در خرداد ۱۴۰۴
در خرداد ۱۴۰۴ و همزمان با جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل، بانک سپه هدف یک حمله سایبری گسترده قرار گرفت. گروه «گنجشک درنده» مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت و مدعی شد دادههای بانک را نابود کرده است. رویترز گزارش داد که وبسایت بانک سپه از دسترس خارج شده و مشتریان با مشکلاتی در دسترسی به حسابهای خود مواجه شدهاند.
در این حمله، هدف مهاجم سرقت پول نبود؛ بلکه اختلال و تخریب زیرساخت بانکی به هدف اصلی تبدیل شده بود. این تغییر رویکرد اهمیت زیادی دارد. در مدل سنتی جرایم سایبری، مهاجم معمولاً به دنبال پول بود؛ اما در حملات ژئوپلیتیکی، هدف اصلی میتواند از کار انداختن یک زیرساخت حیاتی باشد.
حمله به بانک پاسارگاد و همزمانی با حملات به زیرساخت مالی ایران
در همان دوره، گزارشهایی از حمله سایبری به بانک پاسارگاد نیز منتشر شد. این رخداد در کنار حمله به بانک سپه و حمله به صرافی رمزارزی نوبیتکس، تصویری از یک موج حمله به بخش مالی ایران ایجاد کرد.
در مورد نوبیتکس، رویترز گزارش داد که حدود ۹۰ میلیون دلار رمزارز در حملهای که به گروه گنجشک درنده نسبت داده شد، از دست رفت.
اگرچه نوبیتکس بانک نیست، قرار گرفتن آن در کنار بانکهای هدفگرفتهشده نشان میدهد مهاجمان در این دوره به جای تمرکز صرف بر یک مؤسسه، زنجیره مالی و پرداخت ایران را هدف قرار داده بودند.
ادعای سرقت اطلاعات ۲۰ بانک ایرانی در سال ۱۴۰۳
در سال ۱۴۰۳ نیز گزارشی درباره نفوذ به سامانههای بانکی ایران و سرقت اطلاعات منتشر شد. در این گزارش ادعا شد که اطلاعات مربوط به حدود ۲۰ بانک ایرانی به سرقت رفته است.
حملات سایبری سال ۱۴۰۵؛ هدف قرار گرفتن زیرساخت مشترک چند بانک
در خرداد ۱۴۰۵، حمله سایبری دیگری بخش بانکی ایران را تحت تأثیر قرار داد. طبق گزارشها، این حمله چهار بانک بزرگ، شامل بانک ملی، بانک تجارت، بانک صادرات و بانک توسعه صادرات ایران، را تحت تأثیر قرار داد.
در این حمله، یک زیرساخت ارتباطی مشترک مورد استفاده این مؤسسات هدف قرار گرفته بود و اختلال در آن، باعث اختلال در خدمات بانکی شد. مقامهای ایرانی اعلام کردند که در این رخداد، اطلاعات مشتریان حذف یا به خطر نیفتاده است.
چند روز بعد نیز حمله دیگری خدمات مبتنی بر کارت در بانکهای ملی، صادرات و تجارت را تحت تأثیر قرار داد؛ از جمله خدماتی مانند ATM، POS و اپلیکیشنهای متصل به سیستم کارت.
تمایز حملات سایبری مدرن
در حملات نسل قدیم، مهاجم عمدتاً به دنبال سرقت پول یا اطلاعات بود. اما امروزه یک حمله سایبری میتواند همزمان سه هدف داشته باشد: سرقت، اختلال و تخریب.
این تغییر، مفهوم امنیت بانکی را نیز دگرگون کرده است. دیگر کافی نیست بانک بتواند از ورود مهاجم جلوگیری کند؛ بلکه باید بتواند پس از نفوذ نیز سرویسهای حیاتی خود را حفظ کند، دادهها را بازیابی کند و فعالیتهای مالی را ادامه دهد.
در واقع، آینده امنیت بانکداری بیش از آنکه فقط به «جلوگیری از هک» وابسته باشد، به تابآوری سایبری وابسته است؛ یعنی توانایی یک مؤسسه مالی برای مقاومت در برابر حمله، حفظ خدمات حیاتی، بازیابی سریع و ادامه فعالیت حتی پس از نفوذ.
