اسکیمینگ در تهران؛ از میوهفروش تا فروشنده هفتسین، اسکیمرها چگونه پوشش عوض میکنند؟
اسکیمینگ با پوشش فروشندگان سیار، پیکها و مشاغل خدماتی ادامه دارد؛ بررسی پروندههای پلیس فتا و راهکارهای پیشگیری از سرقت اطلاعات کارت بانکی.
فرض کنید کارت بانکیتان را برای پرداخت به فروشنده میدهید، او کارت را داخل دستگاه کارتخوان میکشد، اما قبل یا همزمان، آن را از داخل یک دستگاه کوچک دیگر هم عبور میدهد. این دستگاه کوچک، اطلاعات کارت را در چند ثانیه کپی میکند. اگر مجرم رمز کارت را هم پیدا کند، میتواند بعداً از حساب شما پول برداشت کند. به این دستگاه، اسکیمر میگویند. پلیس فتا اخیراً در گزارشی از دستگیری یک باند در غرفههای میدان میوه و ترهبار تهران خبر داد که اطلاعات کارتهای بانکی ۱۲۰۰ شهروند را کپی کرده بودند. در این پرونده تاکنون ۵۴ نفر از شهروندانی که نکات امنیتی و محرمانگی اطلاعات بانکی را رعایت نکرده بودند، دچار خسارت مالی شدهاند.
اسکیمر چگونه اطلاعات کارت بانکی را سرقت میکند؟
این افراد ممکن است در قالب پیک رستوران، متصدی جایگاه سوخت، فروشندگان سیار، کارگران غرفههای میادین میوه و ترهبار و سایر مشاغل خدماتی فعالیت کنند و با در اختیار گرفتن کارت بانکی مشتریان، اطلاعات آن را کپی کنند. بررسی پروندههای اعلامشده توسط پلیس فتا در پنج سال اخیر نیز نشان میدهد که مجرمان همواره از چند الگوی ثابت استفاده کردهاند. فعالیت در پوشش فروشنده سیار یا دستفروش در چند استان، بهگونهای که یک باند در شهرهای مختلف قربانیان متعددی داشتهاند.
فروشندگان سیار؛ پوشش پرتکرار مجرمان
برای مثال، در ۲۰ پرونده اعلامی از سوی پلیس فتا تهران از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵، شیوههای مجرمان تقریباً تکراری است، اما پوشش شغلی آنها هر سال تغییر میکند. با این حال، فروشنده سیار و دستفروش از مشاغل پرتکرار در بین آنها بوده است. فروشنده میوه، فروشنده سبزی، فروشنده گل، شال و روسری، هفتسین، ظروف، لوازم آشپزخانه و کالای قسطی از جمله پوششهای شغلی تکرارشونده در این پروندههاست.
پرونده میوهفروش دورهگرد و تنماهیفروش سیار در تهران که از طریق اسکیمینگ اقدام به کلاهبرداری از شهروندان کرده بودند، از همین موارد است. در اسفند ۱۴۰۱، رئیس پلیس فتا تهران بزرگ اعلام کرد پس از شکایت تعدادی از شهروندان درباره برداشت غیرمجاز از حسابهایشان، بررسیها نشان داد همه قربانیان پیش از سرقت از یک میوهفروش سیار خرید کرده بودند. متهم با استفاده از دستگاه اسکیمر اطلاعات کارتها را کپی و سپس از حساب قربانیان برداشت میکرد تا اینکه هنگام ارتکاب جرم دستگیر شد. همچنین، در جریان این پرونده معادل ۵ میلیارد ریال از شهروندان کلاهبرداری شد.
چرا مجرمان سراغ مشاغل خدماتی میروند؟
در پروندهای دیگر نیز پلیس فتا اعلام کرده بود که دو مجرم در پوشش فروشنده تنماهی با خودروی وانت فعالیت میکردند. در جریان این پرونده بیش از ۲۹ نفر حدود ۷ میلیارد ریال مالباخته شدند. این دو پرونده مثال خوبی برای نشاندادن این است که مجرمان معمولاً مشاغلی را انتخاب میکنند که مشتری برای چند ثانیه کارت بانکی خود را در اختیار فروشنده قرار میدهد.
وقتی عادتهای خرید مردم به ابزار اسکیمرها تبدیل میشود
بررسی پروندههای اخیر اسکیمینگ در تهران بیانگر این است که الگوی این جرم ثابت مانده، اما پوشش اجتماعی مجرمان متناسب با سبک خرید و خدمات شهری تغییر کرده است. برای مثال، پرونده گلفروش بهشت زهرا در اطلاعیههای پلیس فتا بهعنوان یکی از نمونههای تغییر پوشش مجرمان اعلام شده است. فروشنده قسطی لوازم خانگی و سایر کالاها نیز بهعنوان یکی از روشهای مجرمان همزمان با افزایش خرید قسطی در بین شهروندان معرفی شده است.
بر اساس اعلام پلیس فتا در سال ۱۴۰۲، افسران پلیس فتا تهران بزرگ در مرحله تحقیقات پرونده متوجه شدند مجرمان تحت پوشش فروش لوازم آشپزخانه بهصورت قسطی با یک خودروی وانتبار در تهران مشغول کار شده و پس از کپیبرداری کارتهای بانکی مالباختگان به وسیله اسکیمر، اقدام به برداشت غیرمجاز از حساب بانکی آنان کردهاند.
علاوه بر این، در سالهای اخیر استقبال شهروندان از نگهداری حیوانات خانگی افزایش یافته است که سوءاستفادهکنندگان از این محبوبیت هم غافل نشدهاند. تا جایی که در سال ۱۴۰۱ پلیس فتا تهران از کلاهبرداری ۵ میلیارد ریالی از ۲۸ نفر خبر داد. بر این اساس، افسران پلیس فتا تهران بزرگ در مرحله تحقیقات پرونده متوجه شدند مجرمان تحت پوشش کارگران یک مغازه بزرگ فروش حیوانات خانگی در تهران مشغول کار بودهاند و پس از کپیبرداری کارتهای بانکی مالباختگان به وسیله دستگاه اسکیمر، اقدام به برداشت غیرمجاز از حساب بانکی قربانیان کرده بودند.
هفتسین و گل شب عید؛ اسکیمینگ در فصل خرید
فعالیت کوتاهمدت مجرمان در مناسبتهای خاص و سپس تغییر محل فعالیت نیز از دیگر یافتههای مهم بررسی پروندههای اخیر اسکیمینگ در تهران است. پلیس فتا در سالهای مختلف درباره فروش هفتسین، گل شب عید، محصولات یلدایی و کالاهای مناسبتی هشدار داده است. هفتسین پنجاه میلیون تومانی در پایتخت از نمونههای شاخص در این خصوص است.
پلیس فتا در فروردین سال ۱۴۰۱ از شناسایی و دستگیری کلاهبرداری که با روش اسکیمر در پوشش فروش هفتسین نوروز بیش از سه میلیارد ریال از شهروندان کلاهبرداری کرده بود، خبر داد. این قبیل نمونهها نشان میدهد که مجرمان روش فنی خود را در اسکیمینگ تغییر ندادهاند، بلکه پوشش شغلی خود را با عادتهای خرید روزمره مردم تطبیق دادهاند.
پوشش مجرمان تغییر میکند، الگوی اسکیمینگ نه
بررسی پروندههای اسکیمینگ در تهران طی سالهای اخیر نشان میدهد که اگرچه پوشش مجرمان متناسب با محل، فصل و عادتهای خرید مردم تغییر میکند، اما الگوی اصلی این کلاهبرداری همچنان ثابت است: گرفتن کارت بانکی، کپیکردن اطلاعات آن، دستیابی به رمز و در نهایت برداشت غیرمجاز از حساب. از میوهفروش و دستفروش تا فروشنده کالاهای قسطی، گل شب عید و هفتسین، مجرمان تلاش میکنند خود را در موقعیتی قرار دهند که مشتری برای چند ثانیه کارت بانکی و اطلاعات محرمانه آن را در اختیارشان بگذارد.
مهمترین راهکارهای پیشگیری از اسکیمینگ
تکرار این پروندهها نشان میدهد که تغییر پوشش شغلی نباید باعث شود ماهیت روش مجرمانه از دید شهروندان پنهان بماند. در واقع، مهمترین نقطه آسیبپذیر در اسکیمینگ نه نوع کالا یا شغل فروشنده، بلکه واگذاری کارت بانکی و افشای رمز آن است. بنابراین، خودداری از تحویل کارت به دیگران، واردکردن رمز بهگونهای که قابل مشاهده نباشد و توجه به دستگاه کارتخوان و نحوه انجام تراکنش، همچنان مهمترین راهکارهای پیشگیری از این نوع کلاهبرداری هستند.
