DoS و DDoS چیست؟ تفاوت حملات اختلال سرویس و روش مقابله

DoS چیست؟

DoS (Denial of Service) یا «محروم‌سازی از سرویس»، نوعی حمله سایبری است که هدف آن مختل کردن دسترسی کاربران به یک سرویس، سامانه، وب‌سایت یا زیرساخت شبکه است.

در این حملات، مهاجم با ارسال درخواست‌ها یا ترافیک مخرب و غیرعادی، منابع سیستم هدف را تحت فشار قرار می‌دهد. اگر منابعی مانند پهنای باند، پردازنده، حافظه یا ظرفیت پردازش درخواست‌ها اشباع شوند، سرویس ممکن است کند شده یا برای کاربران از دسترس خارج شود.

به زبان ساده، هدف اصلی DoS معمولاً از کار انداختن یا مختل کردن سرویس است، نه سرقت مستقیم اطلاعات.

DDoS چیست؟

DDoS (Distributed Denial of Service) یا «محروم‌سازی از سرویس توزیع‌شده»، شکل گسترده‌تری از حملات اختلال سرویس است.

در DDoS، ترافیک حمله معمولاً از تعداد زیادی سیستم یا منبع مختلف به سمت هدف ارسال می‌شود. مهاجمان می‌توانند از شبکه‌ای از دستگاه‌های آلوده که به آن Botnet گفته می‌شود، برای ایجاد حجم بالای درخواست‌ها استفاده کنند.

توزیع شدن ترافیک حمله باعث می‌شود شناسایی و فیلتر کردن آن نسبت به یک منبع واحد دشوارتر باشد.

تفاوت DoS و DDoS چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو حمله، تعداد و توزیع منابع ارسال‌کننده ترافیک مخرب است.

بنابراین هر DDoS با هدف اختلال در سرویس انجام می‌شود، اما تفاوت اصلی آن با DoS در توزیع‌شده بودن حمله است.

حملات DoS و DDoS چگونه به سرویس‌ها آسیب می‌زنند؟

یک سرویس آنلاین ظرفیت مشخصی برای پردازش درخواست‌ها و ترافیک دارد. مهاجم تلاش می‌کند این ظرفیت را با ترافیک یا درخواست‌های غیرعادی اشباع کند.

بسته به روش حمله، ممکن است یکی از این منابع تحت فشار قرار بگیرد:

• پهنای باند شبکه
• منابع پردازشی سرور
• حافظه
• ظرفیت اتصال‌های شبکه
• منابع سرویس‌های کاربردی
• ظرفیت پردازش درخواست‌های وب

نتیجه می‌تواند از کند شدن سرویس تا عدم دسترسی کامل کاربران متغیر باشد.

انواع حملات DDoS چیست؟

حملات DDoS روش‌های مختلفی دارند و می‌توانند لایه‌های متفاوتی از زیرساخت شبکه یا سرویس را هدف قرار دهند.

به‌طور کلی، این حملات را می‌توان در گروه‌هایی مانند حملات حجمی (Volumetric)، حملات پروتکلی (Protocol) و حملات لایه کاربرد (Application Layer) دسته‌بندی کرد.

برخی روش‌های شناخته‌شده نیز شامل SYN Flood، UDP Flood و HTTP Flood هستند.

در مقاله جداگانه‌ای، انواع حملات DDoS و تفاوت روش‌های مختلف آن‌ها را بررسی خواهیم کرد.

نشانه‌های حمله DoS و DDoS چیست؟

افزایش غیرعادی ترافیک، کاهش ناگهانی سرعت سرویس، افزایش خطاهای سرور و از دسترس خارج شدن وب‌سایت یا سرویس می‌توانند از نشانه‌های احتمالی حمله باشند.

با این حال، هر افزایش ترافیکی الزاماً به معنی DDoS نیست. افزایش ناگهانی کاربران، مشکلات زیرساختی، پیک مصرف یا خطاهای نرم‌افزاری نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.

تشخیص دقیق معمولاً به بررسی الگوی ترافیک، لاگ‌ها، منابع مصرف‌شده و رفتار درخواست‌ها نیاز دارد.

چگونه از حملات DDoS جلوگیری کنیم؟

مقابله با DDoS به نوع، حجم و لایه مورد هدف حمله بستگی دارد. سازمان‌ها می‌توانند از ترکیبی از راهکارهایی مانند:

• Rate Limiting
• فیلتر کردن ترافیک مخرب
• CDN و سرویس‌های محافظت در برابر DDoS
• WAF برای حملات لایه کاربرد
• مانیتورینگ مداوم ترافیک
• طراحی زیرساخت با ظرفیت و افزونگی مناسب

استفاده کنند.

هیچ راهکار واحدی برای تمام حملات DDoS وجود ندارد و معماری دفاعی باید متناسب با زیرساخت و نوع سرویس طراحی شود.

راهنمای کامل تشخیص و مقابله با DDoS در صفحات تخصصی بعدی این کلاستر بررسی خواهد شد.

تفاوت DoS و DDoS با سایر حملات سایبری

DoS و DDoS عمدتاً روی دسترس‌پذیری (Availability) سرویس تمرکز دارند؛ یعنی هدف اصلی، مختل کردن دسترسی کاربران به یک سامانه یا سرویس است.

این موضوع با حملاتی مانند سرقت اعتبارنامه، فیشینگ یا بدافزار متفاوت است؛ زیرا در آن حملات ممکن است هدف اصلی سرقت اطلاعات، دسترسی غیرمجاز یا اجرای کد مخرب باشد.

البته یک حمله سایبری می‌تواند هم‌زمان چند هدف داشته باشد و DDoS نیز در برخی عملیات‌ها ممکن است در کنار سایر تکنیک‌های حمله استفاده شود.

سوالات متداول

آیا DoS و DDoS یکی هستند؟

خیر. هر دو برای اختلال در دسترسی به سرویس استفاده می‌شوند، اما DDoS به‌صورت توزیع‌شده و معمولاً از چندین منبع انجام می‌شود.

آیا DDoS می‌تواند اطلاعات را سرقت کند؟

هدف اصلی DDoS معمولاً مختل کردن دسترسی به سرویس است، نه سرقت اطلاعات. با این حال، ممکن است در یک عملیات گسترده در کنار سایر حملات استفاده شود.

Botnet در حملات DDoS چه نقشی دارد؟

Botnet مجموعه‌ای از دستگاه‌های آلوده یا تحت کنترل مهاجم است که می‌تواند برای ارسال حجم زیادی از ترافیک به سمت هدف مورد استفاده قرار گیرد.

آیا افزایش ناگهانی ترافیک یعنی DDoS؟

خیر. افزایش ترافیک می‌تواند دلایل قانونی یا فنی مختلفی داشته باشد و برای تشخیص DDoS باید الگوی ترافیک و سایر شاخص‌های امنیتی بررسی شود.

آیا DDoS فقط وب‌سایت‌ها را هدف قرار می‌دهد؟

خیر. سرویس‌های مختلف شبکه و زیرساخت‌های آنلاین می‌توانند هدف حملات DoS و DDoS قرار بگیرند.

اتاق تحلیل ۲۴ نیوز | دیدگاه تحلیلی بهراد یوسفی

درک تفاوت میان DoS و DDoS فقط یک موضوع فنی نیست؛ برای سازمان‌هایی که به سرویس‌های آنلاین وابسته‌اند، دسترس‌پذیری بخشی از امنیت عملیاتی محسوب می‌شود. نکته مهم این است که DDoS را صرفاً به «ترافیک زیاد» تقلیل ندهیم؛ تشخیص حمله نیازمند بررسی الگوی ترافیک، منابع درگیر و رفتار درخواست‌هاست.

منابع:

1. CISA، FBI و MS-ISAC — Understanding and Responding to DDoS Attacks
2. CISA — DDoS Quick Guide
3. Cloudflare Learning Center — What is a DDoS Attack?
4. Cloudflare — What is a Denial-of-Service (DoS) Attack?
5. Cloudflare Learning Paths — DDoS Protection