هشدارهای پلیس فتا درباره کلاهبرداری با رسید جعلی

سرهنگ جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا، نسبت به افزایش کلاهبرداری از فروشندگان در پلتفرم‌های خرید و فروش آنلاین با استفاده از رسیدهای جعلی بانکی هشدار داد و تأکید کرد فروشندگان تا پیش از اطمینان از واریز وجه به حساب، از تحویل کالا خودداری کنند.

به گفته او، کلاهبرداران معمولاً با ارسال رسید جعلی و ایجاد حس عجله، فروشنده را به تحویل کالا ترغیب می‌کنند. او تأکید کرد ملاک، تنها مشاهده قطعی وجه در حساب بانکی است و نه رسید ارسالی یا ادعای خریدار.

این اولین بار نیست که پلیس فتا نسبت به رسیدهای جعلی در معاملات آنلاین هشدار داده است. این نهاد در سال‌های گذشته بارها نسبت به این شیوه کلاهبرداری هشدار داده بود. بر اساس اعلام پلیس فتا در ۱۸ مردادماه سال ۱۴۰۱، کلاهبرداران با ارسال تصویر یا اسکرین‌شات رسید بانکی جعلی، فروشندگان را فریب می‌دادند تا پیش از واریز واقعی وجه، کالا را تحویل دهند. پلیس فتا استان‌های تهران و البرز نیز در سال‌های مختلف درباره افزایش این شیوه کلاهبرداری در پلتفرم‌هایی مانند دیوار و شیپور هشدار داده‌اند. اردیبهشت‌ماه سال گذشته نیز معاون فرهنگی و اجتماعی پلیس فتا فراجا بار دیگر اعلام کرد رسیدهای بانکی، لینک‌ها و پیامک‌های جعلی از رایج‌ترین ابزارهای مجرمان سایبری هستند و کاربران نباید به تصاویر یا پیامک‌های ارسالی اعتماد کنند.

 پرونده‌های شاخص کلاهبرداری با رسید جعلی در ایران

پلیس فتا در سال‌های اخیر، علاوه بر هشداردهی نسبت به رسیدهای جعلی در معاملات آنلاین، از شناسایی و دستگیری افرادی که با رسیدهای جعلی از فروشندگان کلاهبرداری می‌کردند، خبر داده است. کلاهبرداری از فروشنده گوشی با رسید جعلی در آبان ۱۴۰۲، دستگیری دو کلاهبردار رسیدساز جعلی در کیش (اسفند ۱۴۰۳)، خرید طلا با رسید جعلی در شیراز و کلاهبرداری ۱۲ میلیارد ریالی با رسید جعلی در اردبیل (بهمن ۱۴۰۴)، و دستگیری باند کلاهبرداری در اردبیل و البرز (خرداد و تیر ۱۴۰۵) از جمله پرونده‌های شاخص در حوزه کلاهبرداری با رسیدهای جعلی است.

در تمامی این پرونده‌ها، مجرمان کالا را در دیوار و شیپور یا شبکه‌های اجتماعی پیدا می‌کنند و با نرم‌افزارهای «رسیدساز جعلی» یا اسکرین‌شات ساختگی، رسیدی مشابه رسید واقعی بانک را نشان می‌دهند. آن‌ها در ادامه، فروشنده را به بهانه‌هایی مانند «پایا»، «ساتنا» یا «واریز شبا تا چند ساعت دیگر» برای تحویل فوری تحت فشار قرار می‌دهند. در نهایت، پس از دریافت کالا، فروشنده را ترک می‌کنند؛ در حالی که وجه واقعی به حساب فروشنده واریز نشده است.

آمار و ارقامی درباره میزان کلاهبرداری با رسیدهای جعلی منتشر نمی‌شود، اما بر اساس اعترافات مجرمان دستگیرشده، به نظر می‌رسد مبالغ زیادی از این طریق جابه‌جا می‌شود. برای مثال، دو مجرم در جزیره کیش به کلاهبرداری با رسید جعلی بیش از ۵۰۰ میلیون تومان اعتراف کردند. یک متهم در استان اردبیل نیز با ارائه رسید جعلی موفق به خرید طلا و سکه به ارزش حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان شده بود. مجرمی در همین استان نیز به میزان ۲۰۰ میلیون تومان با رسید جعلی کلاهبرداری کرده است.

سکه به ارزش حدود یک  میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان شده بود. مجرمی در همین استان به میزان ۲۰۰ میلیون تومان با رسید جعلی کلاهبرداری کرده است.

سرقت دوربین حرفه‌ای و BMW با رسید جعلی

این شیوه کلاهبرداری محدود به ایران نیست و پلیس کشورهای مختلف نیز بارها درباره آن هشدار داده‌اند. حتی نمونه‌های مختلفی از کلاهبرداری با رسیدهای جعلی، از صفحات اینترنتی تا اپلیکیشن‌های جعلی بانکی، منتشر شده است. اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۲۶ هشدار داده که کلاهبرداران با کمک هوش مصنوعی، رسیدهای بانکی، تأییدیه‌های پرداخت و صفحات ورود بانک را به‌صورت بسیار واقعی جعل می‌کنند.

در اغلب پرونده‌ها، چه در ایران و چه در سایر کشورها، کالاهای هدف مجرمان شامل خودرو، تلفن همراه، لپ‌تاپ، دوربین عکاسی، کنسول بازی و طلا و جواهرات هستند. با این حال، سرقت خودرو BMW و دوربین حرفه‌ای از جمله نمونه‌های شاخص در این نوع کلاهبرداری هستند.

در سال گذشته، یک زن استرالیایی پس از نشان دادن جزئیات یک انتقال بانکی ظاهراً انجام‌شده، یک دستگاه BMW را از فروشنده تحویل گرفت. چند روز بعد، فروشنده متوجه شد هیچ پولی به حسابش واریز نشده است. پلیس متهم را بازداشت کرد و او با ده‌ها اتهام کلاهبرداری در Facebook Marketplace روبه‌رو شد. بر اساس گزارش روزنامه تایمز نیز، یکی از خبرنگاران این رسانه هنگام فروش یک دوربین Nikon D850 در Facebook قربانی کلاهبرداری با رسید جعلی شده است.

بررسی پرونده‌های پلیس فتا در ایران و نمونه‌های بین‌المللی کلاهبرداری با رسید جعلی نشان می‌دهد که این نوع کلاهبرداری دیگر یک شگرد مقطعی و محدود نیست، بلکه به یکی از روش‌های رایج مجرمان سایبری در دنیا تبدیل شده است. کارشناسان نیز بارها به کاربران معاملات آنلاین تأکید کرده‌اند که تنها راه پیشگیری از این نوع کلاهبرداری، اطمینان از واریز قطعی وجه به حساب بانکی است؛ زیرا تصویر رسید، پیامک یا حتی نمایش اپلیکیشن بانک، تضمینی برای انجام واقعی تراکنش نیست.