کلاهبرداری با QR Code در خرید اینترنتی؛ وقتی تأیید سفارش به پرداخت ناخواسته تبدیل می‌شود

کدهای QR قرار است پرداخت و دسترسی به خدمات را ساده‌تر کنند؛ اما همین ابزار کاربردی می‌تواند به فرصتی برای کلاهبرداری تبدیل شود. پلیس تحقیقات جنایی تایوان در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ درباره روشی هشدار داد که در آن مجرمان با انتشار آگهی‌های فروش کالا و ساخت صفحات جعلی پشتیبانی، خریداران را به اسکن QR Codeهایی هدایت می‌کنند که در واقع برای پرداخت‌های خارجی طراحی شده‌اند. قربانی تصور می‌کند در حال تأیید هویت یا تکمیل سفارش است، درحالی‌که با اسکن کد و تأیید عملیات بانکی، هزینه خرید کالاهایی را پرداخت می‌کند که هیچ اطلاعی از آن‌ها ندارد.

ماجرای کلاهبرداری QR Code در تایوان چه بود؟

براساس گزارشی که روزنامه تایپه تایمز در ۱۴ نوامبر منتشر کرد، پلیس تحقیقات جنایی تایوان از ترکیب دو شگرد کلاهبرداری اینترنتی، یعنی فروشگاه جعلی و پشتیبانی مشتریان جعلی، خبر داده است.

در یکی از پرونده‌های گزارش‌شده، زنی در جنوب تایوان برای خرید یک دستگاه مایکروویو از طریق آگهی منتشرشده در یک گروه فیسبوکی اقدام کرد. فروشنده به او اعلام کرد که کالا از طریق سرویس پرداخت هنگام تحویل ارسال می‌شود و لینکی را برای ادامه فرایند خرید در اختیارش گذاشت.

پس از ورود اطلاعات در صفحه موردنظر، پیامی درباره تکمیل‌نشدن احراز هویت واقعی یا همان تأیید هویت با اطلاعات شخصی نمایش داده شد. در ادامه، خریدار به یک حساب پشتیبانی در پیام‌رسان LINE هدایت شد.

فردی که خود را کارشناس پشتیبانی معرفی می‌کرد، از خریدار خواست برای تکمیل فرایند تأیید مالی، از طریق اپلیکیشن بانک یا پرداخت الکترونیکی خود یک QR Code را اسکن کند. این کدها در واقع متعلق به پرداخت‌های خرید از فروشگاه‌های اینترنتی خارجی بودند.

در نتیجه این عملیات، پنج تراکنش خارجی در حساب قربانی ثبت شد؛ دو تراکنش با عنوان خرید برون‌مرزی و سه تراکنش دیگر با عنوان پرداخت از طریق سرویس Alipay. قربانی پس از مشاهده برداشت‌های غیرمنتظره متوجه ماجرا شد و موضوع را به پلیس گزارش داد.

پلیس تایوان هشدار داده است که مجرمان از این روش نه‌تنها برای دریافت پول از قربانیان، بلکه برای انجام خریدهای خارجی و جابه‌جایی غیرقانونی وجوه نیز استفاده می‌کنند.

منبع: Taipei Times

کلاهبرداران چگونه از QR Code برای سرقت پول استفاده می‌کنند؟

نکته مهم این روش آن است که مجرمان لزوماً نیازی به سرقت رمز عبور بانکی یا دسترسی مستقیم به حساب قربانی ندارند. آن‌ها تلاش می‌کنند خود کاربر را متقاعد کنند عملیاتی را انجام دهد که در ظاهر بخشی از فرایند خرید یا احراز هویت است.

این سناریو معمولاً چند مرحله دارد:

۱. انتشار آگهی فروش کالا

مجرمان با انتشار آگهی فروش محصولات در شبکه‌های اجتماعی، گروه‌های خریدوفروش یا بسترهای آگهی، خریداران را جذب می‌کنند. قیمت مناسب یا شرایط ظاهراً ساده خرید می‌تواند باعث شود کاربر بدون بررسی کافی وارد فرایند معامله شود.

۲. هدایت خریدار به صفحه جعلی

پس از برقراری ارتباط، لینکی برای ثبت سفارش، پیگیری ارسال یا تکمیل اطلاعات در اختیار خریدار قرار می‌گیرد. این صفحه ممکن است ظاهری شبیه فروشگاه اینترنتی یا سامانه حمل‌ونقل داشته باشد.

۳. ایجاد مشکل ساختگی در سفارش

در مرحله بعد، پیامی درباره ناقص‌بودن احراز هویت، تأیید نشدن حساب یا بروز مشکل در پرداخت نمایش داده می‌شود. این پیام‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که کاربر تصور کند برای جلوگیری از لغو سفارش باید سریع‌تر اقدام کند.

۴. معرفی پشتیبانی جعلی

کاربر به حسابی در یک پیام‌رسان یا صفحه پشتیبانی هدایت می‌شود. فرد مقابل با استفاده از لحن حرفه‌ای و ارائه دستورالعمل‌های ظاهراً فنی، اعتماد قربانی را جلب می‌کند.

۵. تبدیل کد تأیید به ابزار پرداخت

در آخرین مرحله، پشتیبانی جعلی یک QR Code در اختیار قربانی قرار می‌دهد و از او می‌خواهد آن را با اپلیکیشن بانکی یا کیف پول دیجیتال اسکن کند.

اما کد ارائه‌شده، کد پرداخت یک خرید واقعی است؛ نه کد تأیید هویت. اگر کاربر جزئیات تراکنش را بررسی نکند و پرداخت را تأیید کند، پول از حساب او برداشت می‌شود.

چرا اسکن یک QR Code می‌تواند خطرناک باشد؟

QR Code به‌خودی‌خود ابزار مخربی نیست. این کد صرفاً اطلاعاتی را در قالبی قابل اسکن ذخیره می‌کند و ممکن است حاوی نشانی یک وب‌سایت، اطلاعات تماس، داده‌های ورود یا جزئیات یک تراکنش مالی باشد.

خطر زمانی ایجاد می‌شود که کاربر بدون اطلاع از محتوای کد، آن را با اپلیکیشن بانکی یا پرداخت الکترونیکی اسکن کند و عملیات نمایش‌داده‌شده را تأیید کند.

برای مثال، ممکن است کاربر تصور کند با اسکن یک کد، هویت خود را برای دریافت سفارش تأیید می‌کند؛ اما اپلیکیشن پرداخت، اطلاعات یک خرید خارجی یا مبلغی را برای پرداخت نمایش دهد.

به همین دلیل، صرف مشاهده عبارت‌هایی مانند «تأیید حساب»، «رفع مشکل سفارش» یا «تکمیل احراز هویت» نباید باعث شود کاربر بدون بررسی جزئیات، عملیات مالی را انجام دهد.

هنگام خرید اینترنتی چگونه از کلاهبرداری QR Code جلوگیری کنیم؟

برای جلوگیری از گرفتارشدن در این شگرد، رعایت چند نکته ساده می‌تواند احتمال خسارت مالی را کاهش دهد:

• کدهای QR ناشناس را اسکن نکنید: اگر فروشنده یا فردی ناشناس کدی را برای تأیید سفارش یا احراز هویت ارسال کرد، پیش از هر اقدامی درباره مقصد و کاربرد آن اطمینان پیدا کنید.

• پرداخت را با احراز هویت اشتباه نگیرید: تأیید هویت مشتری نباید بهانه‌ای برای انجام تراکنش بانکی یا پرداخت به حسابی ناشناس باشد.

• از پشتیبانی رسمی استفاده کنید: اگر در ثبت سفارش یا پرداخت مشکلی ایجاد شد، از طریق وب‌سایت یا اپلیکیشن رسمی فروشگاه با پشتیبانی ارتباط بگیرید.

• از ادامه گفت‌وگو در حساب‌های ناشناس خودداری کنید: انتقال مکالمه از بستر رسمی فروشگاه به حساب شخصی در پیام‌رسان‌ها می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای فریب خریدار باشد.

• جزئیات پرداخت را بررسی کنید: پیش از تأیید هر تراکنش، مبلغ، نام پذیرنده، مقصد پرداخت و نوع عملیات را در اپلیکیشن بانکی بررسی کنید.

• رمز یک‌بارمصرف و اطلاعات بانکی را در اختیار دیگران قرار ندهید: هیچ فروشنده یا کارشناس پشتیبانی معتبری نباید برای تکمیل سفارش از شما بخواهد رمز پویا یا اطلاعات محرمانه بانکی را ارسال کنید.

• برای رفع مشکل عجله نکنید: پیام‌هایی که با تهدید به لغو سفارش، مسدودشدن حساب یا از دست رفتن وجه، شما را به انجام فوری عملیات مالی وادار می‌کنند، باید با تردید بررسی شوند.

اگر QR Code مشکوکی را اسکن کردیم چه کنیم؟

اگر کدی را اسکن کرده‌اید اما هنوز هیچ پرداختی را تأیید نکرده‌اید، عملیات را متوقف کنید و از واردکردن اطلاعات بانکی یا ادامه مراحل خودداری کنید.

اگر پرداختی انجام شده یا برداشت مشکوکی از حساب مشاهده کرده‌اید، در اولین فرصت با بانک خود تماس بگیرید و درخواست بررسی تراکنش و مسدودسازی ابزار پرداخت در معرض خطر را مطرح کنید. همچنین رمزهای عبور مرتبط را از یک دستگاه امن تغییر دهید و شواهدی مانند پیام‌ها، لینک‌ها، تصاویر QR Code و اطلاعات تراکنش را برای پیگیری نگه دارید.

در صورت احتمال سرقت اطلاعات یا دسترسی غیرمجاز به حساب، موضوع را از مسیرهای رسمی به مراجع انتظامی و پلیس فتا گزارش دهید.

جمع‌بندی؛ هر کد QR یک کد تأیید نیست

کلاهبرداری‌های اینترنتی با استفاده از ابزارهای معمول و قابل اعتماد، شکل پیچیده‌تری پیدا کرده‌اند. QR Code نیز از این قاعده مستثنا نیست. مجرمان با ترکیب آگهی فروش جعلی، صفحات تقلبی و حساب‌های پشتیبانی ساختگی تلاش می‌کنند کاربر را به انجام عملیاتی متقاعد کنند که نتیجه آن پرداخت پول به مقصدی نامعلوم است.

مهم‌ترین نکته این است که اسکن QR Code را با تأیید هویت یا تکمیل سفارش یکی ندانید. پیش از تأیید هر عملیات در اپلیکیشن بانکی، دقیقاً بررسی کنید چه مبلغی، به چه مقصدی و بابت چه خدمتی پرداخت می‌شود.