داده‌فروش‌ها چگونه اطلاعات شما را جمع می‌کنند؟ راه‌های حذف اطلاعات شخصی

داده‌های شخصی میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان توسط شرکت‌هایی جمع‌آوری، تحلیل و خریدوفروش می‌شود؛ اما کاربران می‌توانند با چند اقدام ساده، حجم اطلاعاتی را که در اختیار این شرکت‌ها قرار می‌گیرد کاهش دهند و در بسیاری از موارد درخواست حذف اطلاعات خود را ثبت کنند.

داده‌فروش‌ها چه کسانی هستند؟

«کارگزاران داده» یا Data Brokers شرکت‌هایی هستند که کسب‌وکار اصلی آنها جمع‌آوری، تجمیع، تحلیل و فروش اطلاعات افراد است. بسیاری از این شرکت‌ها برای کاربران ناشناخته‌اند و افراد ممکن است هیچ‌گاه مستقیماً با آنها تعامل نداشته باشند.

بر اساس برآوردهای منتشرشده، حدود هزار شرکت داده‌فروش در آمریکا فعالیت می‌کنند و تعداد آنها در سراسر جهان چندین برابر این رقم است. ارزش بازار جهانی این صنعت نیز صدها میلیارد دلار برآورد شده است.

مشتریان این شرکت‌ها می‌توانند طیف گسترده‌ای از سازمان‌ها باشند؛ از بانک‌ها و شرکت‌های اعتبارسنجی گرفته تا خرده‌فروشان، شرکت‌های تبلیغاتی و برخی نهادهای دولتی.

داده‌فروش‌ها چه اطلاعاتی از کاربران جمع می‌کنند؟

تقریباً هر اطلاعاتی که بتواند به شناسایی، تحلیل یا پیش‌بینی رفتار یک فرد کمک کند، ممکن است برای این شرکت‌ها ارزشمند باشد. از جمله:

• نام، آدرس، شماره تلفن، ایمیل و تاریخ تولد
• اطلاعات هویتی و سوابق عمومی
• سن، جنسیت، وضعیت تأهل و سطح تحصیلات
• اطلاعات مربوط به خودرو و محل سکونت
• موقعیت مکانی و مکان‌های پرتردد
• سوابق خرید و عضویت در باشگاه‌های مشتریان
• علایق، سرگرمی‌ها و رفتار آنلاین
• وب‌سایت‌ها و محتوایی که کاربر بیشتر مشاهده می‌کند
• اطلاعات مرتبط با وضعیت مالی و اعتبار
• سوابق مربوط به وام، بدهی و ورشکستگی در موارد قابل دسترسی
• اطلاعات مرتبط با سلامت که از برخی منابع تجاری به دست می‌آید
• ارتباطات اجتماعی و خانوادگی
• علایق و گرایش‌های احتمالی سیاسی یا مذهبی

این اطلاعات معمولاً از یک منبع واحد به دست نمی‌آیند. داده‌فروش‌ها می‌توانند اطلاعات عمومی اینترنت، شبکه‌های اجتماعی، پایگاه‌های اطلاعاتی عمومی، سوابق ملکی و تجاری، برنامه‌های وفاداری مشتریان، شرکت‌های تبلیغاتی و خدمات تحلیل داده را با یکدیگر ترکیب کنند.

یکی از مهم‌ترین روش‌های آنها، تطبیق اطلاعات پراکنده با شناسه‌هایی مانند شماره تلفن، آدرس ایمیل، نام و آدرس است. به این ترتیب، داده‌های جداگانه می‌توانند به یک پروفایل نسبتاً کامل از یک فرد تبدیل شوند.

چرا جمع‌آوری و فروش اطلاعات شخصی خطرناک است؟

خطر اصلی فقط این نیست که یک شرکت اطلاعاتی درباره شما داشته باشد؛ مشکل زمانی جدی‌تر می‌شود که این اطلاعات بدون اطلاع مستقیم شما میان شرکت‌های مختلف جابه‌جا شود.

برای مثال، اطلاعات جمع‌آوری‌شده ممکن است در ارزیابی اعتبار مالی، هدف‌گیری تبلیغاتی یا تحلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی افراد مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی‌های انجام‌شده در آمریکا نشان داده‌اند که برخی شرکت‌های داده‌فروش حتی مجموعه‌هایی از اطلاعات مربوط به افراد در شرایط دشوار اقتصادی یا اجتماعی ایجاد کرده‌اند. چنین داده‌هایی می‌تواند برای شرکت‌هایی که به دنبال هدف‌گیری گروه‌های خاصی از مصرف‌کنندگان هستند، ارزش تجاری داشته باشد.

از سوی دیگر، پایگاه‌های داده بزرگ، هدف جذابی برای مجرمان سایبری هستند. اگر یک شرکت داده‌فروش هک شود، اطلاعات جمع‌آوری‌شده ممکن است در اختیار مجرمان قرار گیرد.

نمونه مهم آن، نفوذ به پایگاه داده شرکت National Public Data در آمریکا بود که گزارش‌ها از سرقت میلیاردها رکورد در این رخداد خبر دادند. اطلاعاتی مانند نام، آدرس، تاریخ تولد، شماره تلفن و شماره تأمین اجتماعی در میان داده‌های در معرض خطر قرار داشت.

چرا حذف اطلاعات از پایگاه داده‌ها دشوار است؟

با وجود افزایش قوانین مربوط به حریم خصوصی، حذف اطلاعات شخصی از پایگاه داده‌های شرکت‌های داده‌فروش همچنان می‌تواند زمان‌بر و پیچیده باشد.

۱. یک پایگاه مرکزی وجود ندارد

کاربر معمولاً نمی‌تواند با ثبت یک درخواست، اطلاعات خود را از تمام داده‌فروش‌ها حذف کند. در بسیاری از موارد باید شرکت‌ها را به‌صورت جداگانه شناسایی و برای هرکدام درخواست حذف ارسال کرد.

۲. پیدا کردن صفحه حذف اطلاعات همیشه آسان نیست

برخی شرکت‌ها صفحه مربوط به حذف یا عدم فروش اطلاعات را به‌سادگی در اختیار کاربر قرار نمی‌دهند. این صفحه ممکن است در بخش حریم خصوصی یا لینک‌های کوچک پایین سایت قرار گرفته باشد.

بررسی منتشرشده توسط The Markup در سال ۲۰۲۵ نیز نشان داد که برخی شرکت‌های ثبت‌شده به‌عنوان داده‌فروش، حتی مانع نمایش صفحات مربوط به حذف اطلاعات در موتورهای جست‌وجو شده بودند.

۳. فرایند احراز هویت می‌تواند پیچیده باشد

برخی شرکت‌ها برای اطمینان از اینکه درخواست حذف توسط خود فرد ثبت شده، اطلاعات بیشتری درخواست می‌کنند. این فرایند گاهی می‌تواند شامل پرسش‌هایی درباره اطلاعات شخصی یا مالی باشد.

۴. همه درخواست‌ها لزوماً به نتیجه نمی‌رسند

یک مطالعه دانشگاهی در سال ۲۰۲۵ نشان داد که بخش قابل توجهی از درخواست‌های حذف اطلاعات در بررسی انجام‌شده بدون پاسخ باقی مانده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که ارسال درخواست به‌تنهایی همیشه به معنای حذف کامل اطلاعات نیست.

چگونه اطلاعات خود را از شرکت‌های داده‌فروش حذف کنیم؟

اگر می‌خواهید ردپای اطلاعاتی خود را کاهش دهید، می‌توانید این مراحل را دنبال کنید:

1. داده‌فروش‌های مرتبط را شناسایی کنید. فهرست‌های عمومی شرکت‌های فعال در این حوزه می‌توانند نقطه شروع مناسبی باشند. البته بسیاری از فهرست‌ها تمرکز بیشتری بر شرکت‌های آمریکایی دارند.
2. یک متن استاندارد برای درخواست حذف آماده کنید. بسته به محل زندگی شما، ممکن است قوانین حریم خصوصی مختلفی برای ثبت چنین درخواست‌هایی قابل استناد باشند.
3. صفحه حذف اطلاعات شرکت را پیدا کنید. این بخش ممکن است با عباراتی مانند «Opt Out»، «Do Not Sell»، «Privacy Request»، «Right to Delete» یا «Right to Be Forgotten» مشخص شده باشد.
4. شرایط هر شرکت را به‌دقت بررسی کنید. برخی شرکت‌ها درخواست را از طریق فرم آنلاین و برخی دیگر از طریق ایمیل دریافت می‌کنند.
5. درخواست‌ها را ثبت و مستندسازی کنید. نام شرکت، تاریخ درخواست و نشانی صفحه مربوط به حذف اطلاعات را در یک فایل ثبت کنید.
6. پیگیر پاسخ باشید. بسته به شرکت و قوانین مربوطه، بررسی درخواست ممکن است زمان ببرد.
7. فرایند را به‌صورت دوره‌ای تکرار کنید. حذف اطلاعات یک اقدام یک‌باره نیست؛ زیرا اطلاعات جدید شما ممکن است دوباره از منابع مختلف جمع‌آوری شود.

برای افرادی که زمان کافی برای پیگیری تک‌تک شرکت‌ها ندارند، برخی سرویس‌های تجاری نیز فرایند ارسال درخواست‌های حذف را به‌صورت خودکار انجام می‌دهند.

چگونه از جمع‌آوری اطلاعات توسط داده‌فروش‌ها جلوگیری کنیم؟

جلوگیری کامل از قرار گرفتن اطلاعات در پایگاه‌های داده شرکت‌های مختلف دشوار است، اما می‌توان حجم داده‌های قابل جمع‌آوری را کاهش داد.

از چند ایمیل و شماره تماس استفاده کنید

برای ارتباطات مهم مانند بانک، خانواده و خدمات دولتی از اطلاعات تماس اصلی خود استفاده کنید و برای خریدهای اینترنتی و سرویس‌های غیرضروری یک ایمیل یا شماره جداگانه داشته باشید.

اطلاعات اضافی در برنامه‌های وفاداری ارائه نکنید

هنگام ثبت‌نام در باشگاه مشتریان یا برنامه‌های وفاداری، فقط اطلاعات ضروری را وارد کنید و قبل از پذیرش شرایط، سیاست حریم خصوصی سرویس را بررسی کنید.

تنظیمات تبلیغاتی حساب‌ها را بررسی کنید

در اپلیکیشن‌های بانکی، فروشگاه‌های اینترنتی و سرویس‌های آنلاین، بخش‌هایی مانند Marketing Data، Advertising Preferences و Partner Offers را بررسی کنید و در صورت امکان، اشتراک‌گذاری اطلاعات برای اهداف تبلیغاتی را غیرفعال کنید.

شناسه تبلیغاتی تلفن همراه را مدیریت کنید

در تنظیمات گوشی، گزینه‌های مربوط به تبلیغات شخصی‌سازی‌شده و شناسه تبلیغاتی را بررسی کنید. در صورت امکان، شناسه تبلیغاتی را بازنشانی یا شخصی‌سازی تبلیغات را غیرفعال کنید.

دسترسی اپلیکیشن‌ها به موقعیت مکانی را محدود کنید

لازم نیست همه برنامه‌ها به موقعیت مکانی شما دسترسی داشته باشند. دسترسی Location را فقط برای برنامه‌هایی فعال نگه دارید که واقعاً به آن نیاز دارند.

حریم خصوصی شبکه‌های اجتماعی را جدی بگیرید

فهرست دوستان، تاریخ تولد، شماره تلفن، آدرس ایمیل، محل زندگی و سایر اطلاعات قابل شناسایی را تا حد امکان عمومی نکنید.

از ابزارهای ضدردگیری استفاده کنید

مرورگرهای متمرکز بر حریم خصوصی و ابزارهای ضدردگیری می‌توانند میزان اطلاعاتی را که تبلیغ‌دهندگان و سرویس‌های تحلیل آنلاین درباره رفتار شما جمع‌آوری می‌کنند، کاهش دهند.

جمع‌بندی

داده شخصی به یکی از کالاهای ارزشمند اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. شرکت‌های داده‌فروش با ترکیب اطلاعات پراکنده از شبکه‌های اجتماعی، سوابق عمومی، خریدهای اینترنتی، برنامه‌های وفاداری، تبلیغات و سایر منابع می‌توانند پروفایل‌های بسیار دقیقی از افراد ایجاد کنند.

اگرچه حذف کامل اطلاعات از اینترنت و پایگاه‌های داده تقریباً غیرممکن است، کاربران می‌توانند با کاهش اطلاعاتی که منتشر می‌کنند، محدود کردن دسترسی اپلیکیشن‌ها، مدیریت تنظیمات تبلیغاتی و ارسال دوره‌ای درخواست حذف اطلاعات، کنترل بیشتری بر ردپای دیجیتال خود داشته باشند.