خروج متا از RE100؛ توسعه نیروگاه‌های گازسوز برای مراکز داده هوش مصنوعی شتاب گرفت

شرکت Meta  پس از حدود یک دهه عضویت در ابتکار جهانی RE100، از این پیمان بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر خارج شد؛ تصمیمی که هم‌زمان با سرمایه‌گذاری گسترده این شرکت در ساخت نیروگاه‌های گازسوز برای تأمین برق مراکز داده هوش مصنوعی اتخاذ شده است.

سخنگوی متا در گفت‌وگو با رسانه TechCrunch تأیید کرد که این جدایی با توافق دو طرف انجام شده است، اما درباره دلایل آن توضیحی ارائه نداد. این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که متا طی یک سال گذشته پروژه‌های متعددی برای احداث نیروگاه‌های گاز طبیعی به‌منظور تأمین برق زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود آغاز کرده است.

خروج از RE100 پس از یک دهه عضویت

ابتکار RE100  که توسط سازمان غیرانتفاعی Climate Group مدیریت می‌شود، شرکت‌های بزرگ جهان را متعهد می‌کند تمام برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند. متا از اعضای این برنامه بود و پیش‌تر اعلام کرده بود که تا سال ۲۰۲۰ تمامی فعالیت‌های خود را با برق تجدیدپذیر اداره خواهد کرد.

با خروج متا، شرکت‌هایی مانند Apple، Google  و  Microsoft همچنان در میان اعضای این ابتکار باقی مانده‌اند.

اگرچه Climate Group هنوز درباره علت این جدایی اظهار نظر نکرده، اما این سازمان اخیراً دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه‌تری برای گزارش‌دهی پیشرفت اعضا در مسیر دستیابی به اهداف انرژی تجدیدپذیر منتشر کرده است.

توسعه سریع نیروگاه‌های گازسوز برای مراکز داده  AI

افزایش تقاضای پردازشی ناشی از توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، مصرف برق مراکز داده را به شکل قابل توجهی افزایش داده است و متا نیز برای پاسخ به این نیاز، سرمایه‌گذاری وسیعی در تولید برق انجام داده است.

نخستین گام این شرکت، احداث یک نیروگاه گاز طبیعی ۲۰۰ مگاواتی در ایالت اوهایو بود که به‌صورت اختصاصی برق یکی از مراکز داده متا را تأمین می‌کند.

پس از آن، متا از ساخت سه نیروگاه بزرگ گازسوز در ایالت لوئیزیانا برای پروژه Hyperion  خبر داد و چند ماه بعد نیز تأمین مالی هفت نیروگاه دیگر را برای همین پروژه اعلام کرد.

در مجموع، این ۱۰ نیروگاه ظرفیتی معادل ۷.۵ گیگاوات برق تولید خواهند کرد؛ رقمی که تقریباً با مصرف برق کل ایالت داکوتای جنوبی آمریکا برابری می‌کند.

متا همچنان بر استفاده از «۱۰۰ درصد انرژی پاک» تأکید دارد

با وجود توسعه زیرساخت‌های مبتنی بر گاز طبیعی، متا اعلام کرده است که همچنان مصرف برق مراکز داده خود را با ۱۰۰ درصد انرژی پاک و تجدیدپذیر تطبیق می‌دهد.

این ادعا بر پایه استفاده از گواهی‌های ویژگی زیست‌محیطی (Environmental Attribute Certificates) یا گواهی‌های انرژی تجدیدپذیر است؛ سازوکاری که به شرکت‌ها اجازه می‌دهد با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی خورشیدی یا بادی در نقاط دیگر، مصرف برق مبتنی بر سوخت‌های فسیلی را از نظر حسابداری جبران کنند.

به عنوان نمونه، یک شرکت می‌تواند برای مرکز داده‌ای که با برق نیروگاه گازسوز فعالیت می‌کند، از طریق خرید گواهی‌های مربوط به یک مزرعه خورشیدی در ایالتی دیگر، ادعای استفاده از انرژی تجدیدپذیر داشته باشد.

تفاوت رویکرد سالانه و ساعتی در تأمین انرژی

بسیاری از شرکت‌های فناوری تاکنون از مدل Annual Matching  استفاده کرده‌اند؛ روشی که در آن مجموع برق تجدیدپذیر تولیدشده طی یک سال با میزان مصرف سالانه تطبیق داده می‌شود.

در مقابل، شرکت‌هایی مانند مایکروسافت به سمت Hourly Matching  حرکت کرده‌اند؛ رویکردی که تلاش می‌کند در هر ساعت از شبانه‌روز، برق مصرفی مراکز داده مستقیماً از منابع پاک یا سامانه‌های ذخیره‌سازی انرژی تأمین شود.

این مدل علاوه بر افزایش شفافیت، سرمایه‌گذاری در سامانه‌های خورشیدی، بادی و باتری‌های ذخیره‌سازی را نیز تشویق می‌کند.

افزایش نگرانی‌ها درباره اثرات زیست‌محیطی مراکز داده

اگرچه گاز طبیعی نسبت به زغال‌سنگ آلایندگی کمتری دارد، اما همچنان یکی از منابع مهم انتشار آلاینده‌های هوا محسوب می‌شود.

بر اساس گزارش  TechCrunch، یک مرکز داده یک گیگاواتی که به‌طور مداوم با گاز طبیعی فعالیت کند، سالانه صدها تن اکسیدهای نیتروژن، ذرات معلق، اکسیدهای گوگرد و مونوکسید کربن تولید می‌کند؛ آلاینده‌هایی که با افزایش خطر بیماری‌های تنفسی، قلبی و برخی سرطان‌ها ارتباط دارند.

رقابت هوش مصنوعی، رقابت بر سر انرژی

رشد سریع مدل‌های هوش مصنوعی، شرکت‌های فناوری را وارد رقابتی کرده است که دیگر تنها به توسعه مدل‌های زبانی یا خرید پردازنده‌های گرافیکی محدود نمی‌شود. امروز دسترسی پایدار به انرژی، به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی در صنعت هوش مصنوعی تبدیل شده است.

اگرچه گوگل و مایکروسافت نیز در سال‌های اخیر پروژه‌هایی مبتنی بر سوخت‌های فسیلی برای تأمین برق برخی مراکز داده خود اجرا کرده‌اند، اما حجم سرمایه‌گذاری متا در نیروگاه‌های گازسوز از سایر شرکت‌های بزرگ فناوری فراتر رفته است؛ موضوعی که هم‌زمان با خروج این شرکت از  RE100، پرسش‌هایی درباره آینده تعهدات زیست‌محیطی صنعت هوش مصنوعی ایجاد کرده است.

اتاق تحلیل ۲۴ نیوز | دیدگاه تحلیلی بهراد یوسفی

خروج Meta از RE100 را نباید صرفاً یک تصمیم نمادین یا زیست‌محیطی دانست. این اتفاق نشانه‌ای از تغییر اولویت‌های صنعت هوش مصنوعی در دوره‌ای است که نیاز به توان پردازشی با سرعتی بی‌سابقه افزایش یافته است. شرکت‌هایی مانند  Meta، Microsoft،Google  و Amazon اکنون با چالشی روبه‌رو هستند که شاید مهم‌تر از کمبود تراشه‌های پیشرفته باشد: کمبود برق پایدار.

آموزش و اجرای مدل‌های زبانی بزرگ، سامانه‌های تولید تصویر و عامل‌های هوشمند  (AI Agents)، مصرف انرژی مراکز داده را به شکل چشمگیری افزایش داده است. در نتیجه، شرکت‌ها ناچارند علاوه بر سرمایه‌گذاری در پردازنده‌ها، مستقیماً در زیرساخت‌های تولید برق نیز مشارکت کنند.

از منظر امنیت سایبری نیز این تحول اهمیت زیادی دارد. وابستگی مراکز داده به منابع محدود انرژی، تاب‌آوری زیرساخت‌های دیجیتال را به یک موضوع راهبردی تبدیل می‌کند. هرگونه اختلال در شبکه برق یا زنجیره تأمین انرژی می‌تواند بر دسترس‌پذیری سرویس‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، خدمات ابری و حتی سامانه‌های حیاتی تأثیر بگذارد.

به همین دلیل، در سال‌های آینده مفهوم Energy Security  یا امنیت انرژی، در کنار امنیت سایبری، به یکی از ارکان اصلی طراحی و بهره‌برداری از مراکز داده نسل جدید تبدیل خواهد شد؛ روندی که احتمالاً مسیر سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ فناوری را بیش از پیش تحت تأثیر قرار می‌دهد.