چکلیست شخصی امنیت سایبری برای سال ۲۰۲۶
قوانین سختگیرانهی جدید، گسترش دستیارهای هوش مصنوعی و تلاش وبسایتها برای مسدود کردن رباتهای AI، همگی در حال بازطراحی اینترنت هستند. اما این تغییرات دقیقاً چه معنایی برای کاربران دارند و با چه مهارتها و عادتهایی باید وارد سال ۲۰۲۶ شویم؟
سال ۲۰۲۵ که به پایان میرسد، تغییرات بزرگی در نحوهی دسترسی ما به اینترنت و شیوهی استفاده از آن ایجاد کرده است. قوانین سختگیرانهی جدید، گسترش دستیارهای هوش مصنوعی و تلاش وبسایتها برای مسدود کردن رباتهای AI، همگی در حال بازطراحی اینترنت هستند.
اما این تغییرات دقیقاً چه معنایی برای کاربران دارند و با چه مهارتها و عادتهایی باید وارد سال ۲۰۲۶ شویم؟
- با قوانین محلی خود آشنا شوید
سال گذشته شاهد موجی از قوانین جدید بودیم که قواعد اینترنت را برای کاربران عادی بهطور جدی تغییر داد. قانونگذاران در سراسر جهان اقدامات زیر را در دستور کار قرار دادند:
- ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای نوجوانان
- اعمال احراز هویت سختگیرانهی سنی (مانند اسکن کارت شناسایی) برای دسترسی به برخی وبسایتها
- الزام رضایت صریح والدین برای استفادهی کودکان از بسیاری از خدمات آنلاین
- فشار حقوقی و فیلترینگ پلتفرمهایی که قوانین حمایت از کودکان را رعایت نکردند؛ بهویژه Roblox که بهشدت زیر ذرهبین رفت
بهترین راه، دنبال کردن اخبار از رسانههای معتبر و بدون بزرگنمایی و مطالعهی تحلیلهای کارشناسان حقوقی است. باید بدانید چه تعهداتی متوجه شماست و اگر فرزند زیر سن قانونی دارید، چه تغییراتی شامل حال او میشود.
ممکن است ناچار شوید گفتوگوهای دشواری با فرزندان خود دربارهی محدودیتهای جدید شبکههای اجتماعی یا بازیها داشته باشید.
- روشهای جدید ایمنسازی دسترسی را یاد بگیرید
برخی وبسایتها برای فرار از پیچیدگی قوانین منطقهای، بهطور کامل دسترسی کاربران برخی کشورها را مسدود میکنند. اگر مطمئن هستید قوانین محلی شما اجازهی دسترسی میدهد، میتوانید با استفاده از VPN این محدودیتهای جغرافیایی را دور بزنید؛ کافی است سروری را انتخاب کنید که سایت در آن کشور در دسترس باشد.
نکتهی مهم این است که سرویس VPN انتخابی شما واقعاً حریم خصوصیتان را تقویت کند، نه اینکه آن را به خطر بیندازد. بسیاری از VPNهای رایگان عملاً باعث نقض حریم خصوصی میشوند.
- خود را برای نشت اسناد هویتی آماده کنید
احراز هویت سنی معمولاً توسط سرویسهای شخص ثالث انجام میشود. در اولین تلاش برای ورود، ممکن است به سایتی دیگر هدایت شوید و از شما بخواهند یکی از این کارها را انجام دهید:
عکس کارت شناسایی یا گواهینامه بفرستید، از کارت بانکی استفاده کنید، یا ویدیویی از چهرهی خود ضبط کنید.
ایدهی ارائهی گذرنامه برای دسترسی به وبسایتهای بزرگسالان، برای بسیاری از کاربران غیرقابل قبول است. فراتر از آن، خطر نشت دادهها بسیار جدی است. در سالهای اخیر، اطلاعات کاربران سرویسهای مرتبط با Discord، TikTok و Uber افشا شده است. هرچه سایتهای بیشتری احراز هویت اجباری بخواهند، احتمال نشت اطلاعات هم بیشتر میشود.
چه کارهایی میتوانید انجام دهید؟
- سرویسهایی را در اولویت قرار دهید که نیازی به بارگذاری مدارک ندارند و از روشهای جایگزین استفاده میکنند؛ مانند پرداخت خرد بانکی، تأیید از طریق بانک یا تحلیل رفتاری و بیومتریک
- کمحساسترین مدرک هویتی خود را انتخاب کنید و فقط همان را برای همهی احراز هویتها استفاده کنید
- یک ایمیل و شماره تلفن اختصاصی برای این کار داشته باشید و برای سایر سایتها از اطلاعات کاملاً متفاوت استفاده کنید تا اتصال دادهها در نشتهای مختلف دشوار شود
- با روشهای جدید کلاهبرداران آشنا شوید
احتمال زیادی وجود دارد که کلاهبرداران با پوشش «احراز هویت سنی» بهدنبال سرقت اطلاعات شخصی و بانکی یا نصب بدافزار باشند. حملات ClickFix که تاکنون بیشتر شبیه CAPTCHA بودند، بهاحتمال زیاد به احراز هویت سنی تغییر شکل میدهند.
برای کاهش ریسک:
- فقط در سایتهای معتبر و آشنا احراز هویت انجام دهید
- هرگز برای احراز هویت اپلیکیشن دانلود نکنید یا متن کپی نکنید
- به درخواست وارد کردن کدهای دریافتی از پیامک یا پیامرسانها مشکوک باشید
- روی همهی دستگاههای خود نرمافزار امنیتی قابلاعتماد نصب کنید
- عادتهای سالم استفاده از هوش مصنوعی را شکل دهید
حتی اگر طرفدار AI نباشید، گریزی از آن نیست. هوش مصنوعی تقریباً به همهچیز اضافه شده است: اندروید، ویندوز، آفیس، iOS و دهها سرویس دیگر.
تعادل را حفظ کنید. همانطور که استفادهی بیشازحد از فستفود یا شبکههای اجتماعی مضر است، وابستگی کامل ذهنی به AI هم میتواند تواناییهای فکری شما را تضعیف کند. در حوزههایی که برایتان اهمیت دارند، همچنان خودتان فکر کنید؛ حتی اگر AI بتواند آن کار را انجام دهد.
همچنین به یاد داشته باشید که هوش مصنوعی هنوز دچار «توهم» میشود و ممکن است با اعتمادبهنفس کامل پاسخ اشتباه بدهد. برای تصمیمات مهم، یا از AI استفاده نکنید یا خروجی آن را با دقت کامل بررسی کنید.
- اشتراکها و هزینههای دیجیتال خود را بازبینی کنید
اقتصاد اینترنت در حال تغییر است. هزینهی سرویسها بهسرعت افزایش مییابد و برخی خدمات به مدل «پرداخت بهازای استفاده» روی آوردهاند.
برای جلوگیری از غافلگیری در صورتحساب بانکی، حداقل سالی سه تا چهار بار همهی اشتراکهای خود را بررسی کنید. ممکن است لازم باشد پلن خود را کاهش دهید یا قابلیتهای اضافی ناخواسته را غیرفعال کنید.
ثبت همهی اشتراکها در یک فایل اکسل یا استفاده از اپهایی مانند Subscrab میتواند دید دقیقی از هزینههای ماهانه و سالانه به شما بدهد.
- عمر مفید دستگاههای دیجیتال خود را افزایش دهید
با وجود وسوسهی خرید گوشی و لپتاپ جدید، احتمالاً دستگاه فعلی شما باید چند سال دیگر هم کار کند. قیمتها افزایش یافته و نوآوریها کندتر شدهاند.
برای دوام بیشتر دستگاه:
- از قاب و محافظ صفحه استفاده کنید
- آن را در دماهای بسیار بالا یا پایین رها نکنید
- باتری را مرتباً تا صفر خالی نکنید
- بهروزرسانیها را با احتیاط و پس از بررسی بازخورد کاربران نصب کنید
- امنیت خانهی هوشمند خود را جدی بگیرید
خانهی هوشمند در حال تبدیل شدن به «خانهی هوشمندِ هوشمندتر» است؛ جایی که هوش مصنوعی تصمیمگیری میکند.
اما هرچه اتصال بیشتر شود، مسیرهای حمله هم افزایش مییابد.
چند توصیهی کلیدی:
- از هابها و کنترلرهای شرکتهای معتبر استفاده کنید
- تعداد دستگاههایی که خانهی شما را به اینترنت متصل میکنند، به حداقل برسانید
- بهطور منظم شبکهی خانگی خود را برای شناسایی دستگاههای مشکوک بررسی کنید
