حریم خصوصی در دنیای دیجیتال دیگر به رمز عبور قوی یا تنظیمات امنیتی حساب‌های کاربری محدود نمی‌شود. استفاده روزمره از گوشی در وسایل حمل‌ونقل عمومی، انجام امور بانکی در مکان‌های شلوغ، برگزاری جلسات کاری آنلاین و گسترش ابزارهای مجهز به دوربین و هوش مصنوعی، موقعیت‌های تازه‌ای ایجاد کرده‌اند که در آن‌ها اطلاعات شخصی ممکن است در معرض دید یا دسترسی دیگران قرار بگیرد.

در چنین شرایطی، شرکت‌های فناوری به‌دنبال راهکارهایی هستند که حفاظت از حریم خصوصی را در خود محصولات ادغام کنند. برخی از این قابلیت‌ها به کاربران اجازه می‌دهند محتوای نمایشگر را از دید اطرافیان پنهان کنند؛ برخی دیگر هنگام ضبط تصویر به افراد اطراف هشدار می‌دهند یا دسترسی دوربین را در صورت دست‌کاری سازوکار هشدار قطع می‌کنند.

در ادامه، چند نمونه از این فناوری‌ها را بررسی می‌کنیم که در گوشی‌ها، لپ‌تاپ‌ها و عینک‌های هوشمند به کار گرفته شده‌اند.

نمایشگر حریم خصوصی سامسونگ؛ محدودکردن دید از زوایای کناری

سامسونگ در گوشی گلکسی S26 اولترا از فناوری Privacy Display استفاده کرده است؛ قابلیتی که به‌جای تکیه بر محافظ‌های فیزیکی جداگانه، در ساختار خود نمایشگر قرار دارد. این شرکت در مارس ۲۰۲۶ از این فناوری رونمایی کرد و آن را نخستین نمایشگر حریم خصوصی تعبیه‌شده در یک گوشی هوشمند معرفی کرد.

این فناوری با کنترل نحوه انتشار نور در پیکسل‌های نمایشگر کار می‌کند. هنگامی که قابلیت حریم خصوصی فعال است، محتوای صفحه از روبه‌رو قابل مشاهده باقی می‌ماند، اما دیدن آن از زاویه‌های کناری دشوارتر می‌شود. در نتیجه، فردی که کنار کاربر نشسته است، با دشواری بیشتری می‌تواند پیام‌ها، اطلاعات بانکی یا محتوای نمایش‌داده‌شده روی گوشی را بخواند.

یکی از ویژگی‌های این قابلیت، امکان تنظیم زمان و شرایط فعال‌شدن آن است. کاربر می‌تواند نمایشگر را هنگام واردکردن رمز عبور یا نمایش اعلان‌های حساس در حالت محافظت‌شده قرار دهد. همچنین می‌توان این قابلیت را برای برخی برنامه‌ها فعال کرد.

تفاوت اصلی این فناوری با محافظ‌های حریم خصوصی متداول، ادغام آن در سخت‌افزار نمایشگر است. فیلترهای فیزیکی معمولا زاویه دید را در تمام مدت محدود می‌کنند، اما فناوری سامسونگ امکان تغییر وضعیت نمایشگر را بر اساس نیاز کاربر فراهم می‌کند.

بااین‌حال، این قابلیت به معنای نامرئی‌شدن کامل اطلاعات در تمام شرایط نیست و میزان محافظت آن می‌تواند با توجه به زاویه دید، روشنایی و محیط استفاده تغییر کند.

لپ‌تاپ مایکروسافت؛ نمایشگر حریم خصوصی با فشردن یک کلید

سامسونگ تنها شرکتی نیست که محدودکردن زاویه دید نمایشگر را در محصولات خود به کار گرفته است. مایکروسافت نیز در برخی پیکربندی‌های تجاری Surface Laptop نسل هشتم، کلید اختصاصی نمایشگر حریم خصوصی را ارائه کرده است.

کارکرد این قابلیت ساده است: کاربر با فشردن کلید مربوط به حریم خصوصی، زاویه دید نمایشگر را محدود می‌کند تا افراد کناری نتوانند به‌راحتی محتوای صفحه را مشاهده کنند. این ویژگی برای کارمندانی که در سفر، محیط‌های کاری مشترک یا مکان‌های عمومی با اطلاعات سازمانی سروکار دارند، کاربرد دارد.

در این روش، کاربر به نصب فیلتر جداگانه روی صفحه نیازی ندارد و می‌تواند در صورت نیاز، محدودیت زاویه دید را فعال کند. چنین قابلیتی به‌ویژه هنگام مشاهده اسناد محرمانه، اطلاعات مشتریان یا پرونده‌های کاری اهمیت پیدا می‌کند.

البته نمایشگر حریم خصوصی در همه مدل‌های سرفیس وجود ندارد و مایکروسافت آن را در پیکربندی‌های مشخصی از نسخه تجاری این لپ‌تاپ ارائه کرده است. این فناوری همچنین به‌تنهایی از دسترسی نرم‌افزارهای غیرمجاز به اطلاعات جلوگیری نمی‌کند و بیشتر برای کاهش امکان مشاهده محتوای صفحه از اطراف طراحی شده است.

عینک هوشمند متا؛ قطع دوربین در صورت دست‌کاری چراغ ضبط

عینک‌های هوشمند به کاربران امکان می‌دهند بدون در دست گرفتن گوشی، عکس بگیرند، ویدئو ضبط کنند یا از دستیار هوش مصنوعی کمک بگیرند. بااین‌حال، وجود دوربین در وسیله‌ای که ظاهری شبیه عینک معمولی دارد، نگرانی‌هایی درباره ضبط تصویر افراد بدون اطلاع آن‌ها ایجاد کرده است.

شرکت متا برای پاسخ به بخشی از این نگرانی‌ها، در عینک‌های هوشمند خود از چراغ نشانگر ضبط استفاده می‌کند. این چراغ هنگام ثبت عکس یا ویدئو روشن می‌شود تا اطرافیان متوجه فعال‌بودن دوربین شوند.

متا در توضیحات منتشرشده در ژوئیه ۲۰۲۶ اعلام کرد که در نسل دوم عینک‌های خود، اگر سامانه تشخیص دهد چراغ نشانگر پوشانده شده یا از کار افتاده است، دوربین را غیرفعال می‌کند. این شرکت همچنین از توسعه سازوکارهای تشخیص دست‌کاری فیزیکی چراغ خبر داد.

این رویکرد تلاش می‌کند از دورزدن یکی از مهم‌ترین نشانه‌های ضبط تصویر جلوگیری کند. در حالت عادی، چراغ به اطرافیان هشدار می‌دهد که عینک در حال ثبت محتواست؛ اگر فردی بخواهد این هشدار را با پوشاندن چراغ از بین ببرد، دوربین از کار می‌افتد.

البته وجود چنین قابلیتی به‌معنای رفع تمام نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی عینک‌های هوشمند نیست. نحوه ذخیره‌سازی تصاویر، پردازش داده‌ها، استفاده از اطلاعات برای بهبود خدمات هوش مصنوعی و چگونگی اشتراک‌گذاری محتوا همچنان اهمیت دارد.

عینک هوشمند  HTC؛ ذخیره‌سازی رمزگذاری‌شده و هشدار دوگانه

شرکت اچ‌تی‌سی در عینک هوشمند VIVE Eagle رویکرد دیگری را برای حفاظت از حریم خصوصی در نظر گرفته است. این محصول علاوه بر دوربین و دستیار هوش مصنوعی، قابلیت‌هایی برای آگاه‌کردن اطرافیان از وضعیت ضبط و محدودکردن انتقال خودکار تصاویر به فضای ابری دارد.

بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی اچ‌تی‌سی، این عینک از دو چراغ نشانگر استفاده می‌کند: یک چراغ در بخش بیرونی برای اطلاع‌رسانی به اطرافیان و یک چراغ داخلی برای آگاه‌کردن فردی که عینک را به چشم دارد. چراغ بیرونی هنگام ثبت عکس یا ضبط ویدئو روشن می‌شود و در صورت پوشاندن یا دست‌کاری آن، دوربین از کار می‌افتد.

ویژگی دیگر این محصول، نحوه نگهداری محتواست. تصاویر و ویدئوها به‌صورت محلی روی عینک ذخیره می‌شوند و با رمزنگاری محافظت می‌شوند. انتقال آن‌ها به گوشی نیز به اقدام کاربر نیاز دارد؛ بنابراین محتوا به‌طور خودکار برای ذخیره‌سازی به فضای ابری ارسال نمی‌شود.

اچ‌تی‌سی همچنین اعلام کرده است که دستیار هوش مصنوعی این عینک بدون نیاز به ورود به حساب کاربری قابل استفاده است و این طراحی می‌تواند میزان پیوند اطلاعات شخصی با حساب کاربر را کاهش دهد.

این قابلیت‌ها نشان می‌دهند که حفاظت از حریم خصوصی در ابزارهای پوشیدنی به چند لایه نیاز دارد: اطلاع‌رسانی هنگام ضبط، جلوگیری از دورزدن هشدار و کنترل محل ذخیره‌سازی اطلاعات.

عینک‌های هوشمند بدون دوربین؛ حذف امکان تصویربرداری از طراحی محصول

یکی دیگر از رویکردهای صنعت فناوری برای کاهش نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی، طراحی عینک‌های هوشمند بدون دوربین است. این محصولات می‌توانند قابلیت‌هایی مانند پخش صدا، نمایش اعلان‌ها یا تعامل صوتی با دستیار هوش مصنوعی را ارائه دهند، بدون آنکه امکان ثبت مستقیم تصویر محیط را داشته باشند.

شرکت Even Realities در خانواده عینک‌های G1 و G2 بر طراحی بدون دوربین تأکید کرده است. چنین انتخابی، احتمال ضبط ناخواسته تصویر افراد اطراف را کاهش می‌دهد و تفاوت ظاهری میان عینک هوشمند و عینک معمولی را از منظر نگرانی‌های حریم خصوصی کمتر می‌کند.

این رویکرد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده است که افزایش استفاده از ابزارهای پوشیدنی مجهز به هوش مصنوعی، پرسش‌هایی درباره رضایت افراد حاضر در محیط و نحوه جمع‌آوری اطلاعات ایجاد کرده است.

البته حذف دوربین تمام مسائل حریم خصوصی را حل نمی‌کند. میکروفون‌ها، داده‌های صوتی، اعلان‌ها و ارتباط با سرویس‌های آنلاین همچنان می‌توانند ملاحظات امنیتی و حریم خصوصی داشته باشند. بااین‌حال، حذف سخت‌افزار تصویربرداری از ابتدا، یکی از راه‌های مستقیم برای محدودکردن نوع داده‌هایی است که دستگاه قادر به جمع‌آوری آن‌هاست.

حریم خصوصی در طراحی محصولات؛ از تنظیمات نرم‌افزاری تا کنترل سخت‌افزاری

فناوری‌های حریم خصوصی نوین نشان می‌دهند که شرکت‌های فناوری برای حفاظت از اطلاعات کاربران، راهکارهای متفاوتی را به کار می‌گیرند. محدودکردن زاویه دید نمایشگر، جلوگیری از ضبط تصویر در صورت دست‌کاری چراغ هشدار، ذخیره‌سازی محلی و رمزگذاری فایل‌ها و حتی حذف دوربین از طراحی محصول، هرکدام بخشی از این مسئله را هدف قرار می‌دهند.

بااین‌حال، هیچ‌یک از این قابلیت‌ها به‌تنهایی حفاظت کامل از حریم خصوصی را تضمین نمی‌کند. نمایشگر ضدجاسوسی از دیده‌شدن اطلاعات توسط افراد کناری جلوگیری می‌کند اما مانع دسترسی بدافزار به داده‌ها نمی‌شود. چراغ نشانگر ضبط به اطرافیان هشدار می‌دهد، اما جایگزین سیاست‌های شفاف درباره جمع‌آوری و نگهداری اطلاعات نیست. ذخیره‌سازی محلی نیز می‌تواند انتقال ناخواسته داده‌ها به فضای ابری را کاهش دهد، اما همچنان به امنیت خود دستگاه وابسته است.

به همین دلیل، اهمیت این فناوری‌ها در ترکیب آن‌ها با دیگر لایه‌های امنیتی مشخص می‌شود؛ از کنترل دسترسی و رمزنگاری گرفته تا شفافیت در پردازش اطلاعات و امکان تصمیم‌گیری آگاهانه کاربران. با گسترش گوشی‌ها، لپ‌تاپ‌ها و ابزارهای پوشیدنی مجهز به هوش مصنوعی، انتظار می‌رود حفاظت از حریم خصوصی بیش از گذشته در طراحی سخت‌افزار و نرم‌افزار محصولات نقش داشته باشد. در چنین شرایطی، رقابت شرکت‌ها فقط بر سر افزودن قابلیت‌های تازه نیست؛ نحوه محافظت از اطلاعات کاربران و اعتمادسازی نیز می‌تواند به یکی از عوامل مهم انتخاب فناوری تبدیل شود.