هک دوربین‌های هوشمند؛ ۵ راهکار برای جلوگیری از جاسوسی و سرقت تصاویر خصوصی

امروزه تقریباً در هر گوشه‌ای از خانه ممکن است یک دوربین وجود داشته باشد؛ از زنگ در و دوربین مداربسته گرفته تا وب‌کم لپ‌تاپ، مانیتور کودک، تلویزیون هوشمند، جاروبرقی رباتیک و حتی غذاخوری هوشمند حیوانات خانگی. هرکدام از این تجهیزات در صورت برخورداری از امنیت ضعیف، می‌توانند به ابزاری برای جاسوسی، اخاذی یا سوءاستفاده از اطلاعات خصوصی کاربران تبدیل شوند.

خطر هک دوربین‌های اینترنتی دیگر یک سناریوی فرضی نیست. در اواخر سال ۲۰۲۵، در کره جنوبی حدود ۱۲۰ هزار دوربین IP هک شد و مجرمان تصاویر خصوصی و ویدئوهایی از زندگی روزمره قربانیان را در قالب اشتراک‌های پولی و گروه‌های خصوصی به فروش رساندند.

اما هکرها چگونه به دوربین‌های هوشمند دسترسی پیدا می‌کنند؟ چرا برخی دوربین‌ها هدف آسانی برای مهاجمان هستند و کاربران برای محافظت از حریم خصوصی خود چه کاری می‌توانند انجام دهند؟

در ادامه، مهم‌ترین تهدیدها و ۵ راهکار کاربردی برای افزایش امنیت دوربین‌های هوشمند و جلوگیری از جاسوسی سایبری را بررسی می‌کنیم.

نمونه‌های واقعی جاسوسی با دوربین‌های هک‌شده

دوربین‌های مخفی در هتل و خانه‌های اجاره‌ای

گزارش‌های متعددی از کشف دوربین‌های مخفی در اتاق‌های هتل و خانه‌های اجاره‌ای منتشر شده است. این دوربین‌ها گاهی در وسایلی مانند پریز برق، آشکارساز دود، ساعت رومیزی یا اشیای تزئینی پنهان می‌شوند.

مهاجمان تنها به ضبط تصاویر اکتفا نمی‌کنند و در برخی موارد، تصاویر دوربین‌های مخفی را به‌صورت زنده نیز پخش می‌کنند. در بعضی کشورها حتی شبکه‌هایی شکل گرفته است که در آن یک گروه دوربین‌ها را نصب می‌کند، گروهی دیگر تصاویر را پردازش می‌کند و افراد دیگری نیز دسترسی به ویدئوها را از طریق پیام‌رسان‌ها یا بخش‌هایی از وب تاریک به فروش می‌رسانند.

برخی قربانیان نیز تنها زمانی متوجه وجود دوربین مخفی شده‌اند که به‌طور اتفاقی ویدئوی مربوط به خودشان را در وب‌سایت‌های بزرگسالان مشاهده کرده‌اند.

هک دوربین خودرو و ردیابی رانندگان

دوربین‌های داشبورد یا Dashcamهای متصل به اینترنت نیز می‌توانند هدف مناسبی برای مهاجمان سایبری باشند. بسیاری از این دستگاه‌ها امنیت چندان قدرتمندی ندارند و تصاویر آنها اطلاعات ارزشمندی مانند پلاک خودروها، تابلوهای خیابان، آدرس ساختمان‌ها و مسیرهای رفت‌وآمد را ثبت می‌کند.

گزارش هک دوربین‌های داشبورد متصل به اینترنت

ویدئوهای ضبط‌شده ممکن است حاوی اطلاعاتی مانند زمان دقیق ضبط، موقعیت GPS و مسیرهای روزانه خودرو باشند. مهاجم با کنار هم قرار دادن این اطلاعات می‌تواند محل پارک خودرو، مسیرهای همیشگی فرد و حتی زمان‌های حضور یا عدم حضور او در یک مکان را تشخیص دهد.

اگر دوربین داخل خودرو صدا و تصویر سرنشینان را نیز ضبط کند، خطر می‌تواند جدی‌تر شود و اطلاعات به ابزاری برای سرقت، تعقیب یا اخاذی تبدیل شود.

جاسوسی و تعقیب افراد از طریق وب‌کم و دوربین IP

همه حملات سایبری با هدف کسب درآمد انجام نمی‌شوند. در برخی موارد، مهاجم فرد خاصی را هدف قرار می‌دهد؛ برای مثال یکی از آشنایان، همکاران یا اعضای خانواده.

در سال ۲۰۲۵، پرونده‌ای در آمریکا مطرح شد که در آن فردی برای مدت طولانی از طریق دوربین‌های IP خانگی، همکاران خود را زیر نظر گرفته بود. قربانیان زن بودند و از اینکه تصاویر آنها بدون اطلاعشان مشاهده می‌شود، اطلاعی نداشتند.

گزارش CBS News درباره جاسوسی سایبری از طریق دوربین‌های خانگی

در پرونده‌ای دیگر نیز فردی با استفاده از سیستم آیفون و دوربین‌های IP، همسر سابق و دخترش را زیر نظر می‌گرفت و حتی تصاویر گرفته‌شده از وب‌کم را برای دخترش ارسال می‌کرد.

گزارش Nottingham Post درباره سوءاستفاده از وب‌کم برای تعقیب قربانی

چرا دوربین‌های هوشمند هک می‌شوند؟

استفاده از رمزهای عبور پیش‌فرض و ضعیف

یکی از رایج‌ترین دلایل هک شدن دوربین‌های IP، رعایت نکردن اصول اولیه امنیت سایبری است.

بسیاری از کاربران پس از خرید دوربین، روتر یا سایر تجهیزات هوشمند، نام کاربری و رمز عبور پیش‌فرض دستگاه را تغییر نمی‌دهند. ترکیب‌هایی مانند admin/admin یا root/1234 سال‌هاست در میان مهاجمان شناخته شده‌اند و امتحان کردن آنها برای یک مهاجم کار دشواری نیست.

حمله گسترده به حدود ۱۲۰ هزار دوربین در کره جنوبی نیز نمونه‌ای از خطر ناشی از همین ضعف‌های امنیتی است.

گزارش هک ۱۲۰ هزار دوربین IP در کره جنوبی

ضعف‌های امنیتی تولیدکنندگان

حتی اگر کاربر تمام تنظیمات امنیتی را رعایت کند، آسیب‌پذیری‌های نرم‌افزاری یک محصول می‌توانند خطر ایجاد کنند.

برای مثال، در سال ۲۰۲۲ پژوهشگران متوجه شدند یک خانواده محبوب از دوربین‌های امنیتی، هر بار که فردی در مقابل دوربین ظاهر می‌شد، تصاویری را به سرور شرکت سازنده ارسال می‌کرد.

گزارش درباره آسیب‌پذیری دوربین‌های IP و ذخیره تصاویر در سرورهای خارجی

این موضوع در حالی رخ داده بود که شرکت سازنده درباره رمزگذاری سرتاسری و ذخیره محلی تصاویر صحبت می‌کرد. بررسی‌های امنیتی نشان دادند که سازوکار پیاده‌سازی رمزگذاری نیز مشکلات جدی داشته است.

به‌طور کلی، هر دستگاهی که دوربین، میکروفون و اتصال اینترنتی داشته باشد، در صورت وجود آسیب‌پذیری می‌تواند به بخشی از سطح حمله یک شبکه تبدیل شود.

موتورهای جست‌وجوی دستگاه‌های آسیب‌پذیر

مهاجم برای پیدا کردن یک دوربین ناامن همیشه به اطلاعات پیچیده‌ای نیاز ندارد. در اینترنت سرویس‌هایی وجود دارند که برخلاف موتورهای جست‌وجوی معمول، دستگاه‌های متصل به اینترنت و پورت‌های باز آنها را شناسایی و فهرست می‌کنند.

این سرویس‌ها می‌توانند دستگاه‌هایی مانند وب‌کم، روتر، تجهیزات صنعتی و حتی برخی تجهیزات پزشکی را شناسایی کنند.

اگر دوربین بدون نام کاربری و رمز عبور قابل دسترسی باشد یا همچنان از رمز عبور پیش‌فرض استفاده کند، احتمال شناسایی آن توسط چنین سرویس‌هایی افزایش پیدا می‌کند.

چگونه از هک دوربین و جاسوسی جلوگیری کنیم؟

برای افزایش امنیت دوربین‌های IP، وب‌کم‌ها و سایر تجهیزات هوشمند لازم نیست متخصص امنیت سایبری باشید. رعایت چند اصل ساده می‌تواند ریسک حمله را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

۱. قبل از خرید، درباره سازنده دوربین تحقیق کنید

پیش از خرید یک دوربین IP، سابقه امنیتی شرکت سازنده را بررسی کنید. جست‌وجوی عباراتی مانند «هک دوربین + نام سازنده» می‌تواند دید مناسبی درباره سابقه آسیب‌پذیری‌های محصولات یک شرکت ایجاد کند.

همچنین بخش پشتیبانی وب‌سایت سازنده را بررسی کنید و ببینید آخرین به‌روزرسانی Firmware مربوط به مدل مورد نظر چه زمانی منتشر شده است.

اگر یک شرکت برای مدت طولانی به‌روزرسانی امنیتی منتشر نکرده یا روند انتشار وصله‌ها بسیار نامنظم است، بهتر است سراغ محصول دیگری بروید.

نرم‌افزار داخلی بسیاری از دوربین‌ها بر پایه نسخه‌های خاصی از لینوکس اجرا می‌شود و آسیب‌پذیری‌های جدید می‌توانند در طول زمان کشف شوند. بنابراین، پشتیبانی نرم‌افزاری منظم یکی از مهم‌ترین معیارها هنگام خرید دوربین هوشمند است.

دوربین ارزان‌قیمت از یک برند ناشناخته ممکن است در ابتدا مقرون‌به‌صرفه به نظر برسد، اما اگر سازنده آن وصله‌های امنیتی منتشر نکند، هزینه واقعی آن می‌تواند از دست رفتن حریم خصوصی شما باشد.

۲. قابلیت‌های غیرضروری دوربین را غیرفعال کنید

هرچه تعداد سرویس‌ها و قابلیت‌هایی که به اینترنت و سرویس‌های ابری متصل هستند کمتر باشد، سطح حمله نیز کاهش پیدا می‌کند.

اگر دوربین از کارت microSD یا ذخیره‌سازی روی NAS پشتیبانی می‌کند، می‌توانید ذخیره محلی تصاویر را به سرویس‌های ابری ترجیح دهید.

در حالت ایده‌آل، دوربین باید بتواند بدون ارسال مداوم اطلاعات به سرورهای شرکت سازنده، در شبکه محلی شما فعالیت کند.

همچنین هنگام خرید وسایل هوشمند از خود بپرسید آیا واقعاً به دوربین و میکروفون داخلی آنها نیاز دارید یا خیر. تلویزیون هوشمند، اسپیکر هوشمند، جاروبرقی رباتیک و حتی غذاخوری هوشمند حیوانات خانگی می‌توانند سطح حمله شبکه را افزایش دهند.

پس از نصب دوربین نیز تنظیمات آن را بررسی کنید و قابلیت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید، غیرفعال کنید.

به‌ویژه موارد زیر را بررسی کنید:

• قابلیت‌های تشخیص چهره، تشخیص افراد و امکانات مبتنی بر هوش مصنوعی
• دسترسی‌های سیستمی و شبکه‌ای غیرضروری
• قابلیت شناسایی سایر دستگاه‌های موجود در شبکه
• ذخیره‌سازی ابری
• UPnP یا Universal Plug and Play
• دسترسی P2P در صورت عدم نیاز
• نشست‌ها و حساب‌های کاربری فعال

همچنین به‌طور دوره‌ای بررسی کنید چه افرادی به حساب دوربین یا تصاویر ضبط‌شده دسترسی دارند. اگر قبلاً دسترسی دوربین را برای یکی از دوستان یا اعضای خانواده فعال کرده‌اید، پس از پایان نیاز، دسترسی او را حذف کنید.

۳. رمزهای عبور پیش‌فرض را فوراً تغییر دهید

رمز عبور کارخانه‌ای دستگاه‌ها برای مهاجمان ناشناخته نیست. بنابراین نخستین اقدام پس از نصب دوربین، روتر یا سایر تجهیزات هوشمند باید تغییر اطلاعات ورود باشد.

برای افزایش امنیت:

• نام کاربری و رمز عبور پیش‌فرض روتر را تغییر دهید.
• برای دوربین یک رمز عبور طولانی و منحصربه‌فرد انتخاب کنید.
• برای حساب کاربری اپلیکیشن دوربین نیز رمز عبور متفاوتی داشته باشید.
• در صورت امکان، احراز هویت دومرحله‌ای یا Passkey را فعال کنید.
• Firmware دوربین و روتر را همیشه به آخرین نسخه به‌روزرسانی کنید.

حتی اگر دوربین را به‌تازگی خریداری کرده‌اید، بررسی وجود Firmware جدید را فراموش نکنید. بسیاری از حملات گسترده علیه دوربین‌های IP از آسیب‌پذیری‌هایی سوءاستفاده می‌کنند که مدت‌ها قبل شناسایی شده‌اند و با نصب یک به‌روزرسانی قابل رفع بوده‌اند.

۴. دوربین‌های هوشمند را در شبکه‌ای جداگانه قرار دهید

یکی از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش خسارت ناشی از هک دوربین، جداسازی دوربین‌ها از شبکه اصلی خانه یا محل کار است.

بهتر است دوربین‌های IP و سایر تجهیزات هوشمند روی یک شبکه Wi-Fi جداگانه قرار بگیرند و لپ‌تاپ، تلفن همراه و دستگاه‌های کاری روی شبکه اصلی باشند.

بسیاری از روترهای امروزی امکان ایجاد شبکه مهمان را دارند. در مدل‌های پیشرفته‌تر نیز می‌توان چند شبکه یا VLAN مجزا ایجاد کرد.

مزیت این روش آن است که اگر مهاجم موفق شود یکی از دوربین‌ها را هک کند، دسترسی او به سایر دستگاه‌های شبکه و فایل‌های حساس دشوارتر خواهد شد.

چگونه وارد تنظیمات روتر شویم؟

۱. آدرس IP روتر را در نوار آدرس مرورگر وارد کنید. این آدرس معمولاً روی برچسب زیر یا پشت روتر درج شده است. آدرس‌های رایج شامل 192.168.0.1، 192.168.1.1 و 10.0.0.1 هستند.

۲. در صفحه ورود، اطلاعات کاربری روتر را وارد کنید. اگر هنوز از نام کاربری و رمز عبور پیش‌فرض استفاده می‌کنید، آنها را تغییر دهید.

۳. در تنظیمات روتر، بخش مربوط به Wi-Fi، Guest Network، Network Segmentation یا Subnet را پیدا کنید و یک شبکه جداگانه برای تجهیزات هوشمند ایجاد کنید.

برای دستورالعمل دقیق، بهتر است به دفترچه راهنمای مدل روتر یا بخش پشتیبانی شرکت سازنده مراجعه کنید.

۵. نحوه شناسایی دوربین مخفی را یاد بگیرید

آخرین توصیه، به تنظیمات دوربین‌های شخصی مربوط نمی‌شود؛ بلکه یک عادت امنیتی مهم هنگام سفر است.

در خانه نیز فهرست دستگاه‌های متصل به روتر را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید. اگر دستگاه ناشناخته‌ای مشاهده کردید، نام، آدرس MAC و دلیل اتصال آن به شبکه را بررسی کنید.

هنگام اقامت در هتل یا خانه‌های اجاره‌ای نیز بهتر است احتمال وجود دوربین مخفی را در نظر بگیرید.

برای پیدا کردن دوربین مخفی چه کنیم؟

• محل‌هایی را بررسی کنید که دید مناسبی به فضای اتاق دارند؛ مانند آشکارسازهای دود، دریچه‌های تهویه، پریزهای برق و وسایل تزئینی.
• در محیط تاریک، چراغ‌قوه گوشی را روشن کنید و به‌آرامی اتاق را بررسی کنید. انعکاس غیرعادی نور از لنز دوربین می‌تواند یک سرنخ باشد.
• با دوربین جلوی گوشی، منابع احتمالی نور مادون‌قرمز را بررسی کنید. برخی دوربین‌های دارای قابلیت دید در شب از نور مادون‌قرمز استفاده می‌کنند که با چشم انسان دیده نمی‌شود.

البته این روش‌ها تضمینی نیستند و دوربین‌های مخفی مختلف ممکن است روش‌های متفاوتی برای فیلم‌برداری و انتقال تصاویر داشته باشند.

جمع‌بندی؛ امنیت دوربین هوشمند را جدی بگیرید

دوربین‌های هوشمند می‌توانند امنیت خانه، محل کار و خودرو را افزایش دهند، اما در صورت پیکربندی نادرست می‌توانند به نقطه‌ای برای نقض حریم خصوصی تبدیل شوند.

تغییر رمزهای عبور پیش‌فرض، به‌روزرسانی منظم Firmware، غیرفعال کردن قابلیت‌های غیرضروری، جداسازی دوربین‌ها از شبکه اصلی و بررسی دستگاه‌های متصل به شبکه از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند احتمال هک و جاسوسی را کاهش دهند.

همچنین هنگام سفر، توجه به احتمال وجود دوربین مخفی در هتل‌ها و اقامتگاه‌های اجاره‌ای اهمیت زیادی دارد.