بهترین ابزار رایگان آنتی‌ویروس لینوکس؛ اسکن سیستم با ClamAV و ClamUI

اگر از امنیت سیستم لینوکس خود نگران هستید یا مرتباً فایل‌هایی را با کاربران ویندوز به اشتراک می‌گذارید، بهتر است قبل از ارسال فایل‌ها از سالم بودن آن‌ها مطمئن شوید. ClamAV یکی از شناخته‌شده‌ترین ابزارهای آنتی‌ویروس متن‌باز برای لینوکس است و حالا با رابط گرافیکی ClamUI، استفاده از آن برای کاربران عادی نیز بسیار ساده‌تر شده است.

اگرچه هنوز درباره ضرورت استفاده از آنتی‌ویروس در لینوکس اختلاف‌نظر وجود دارد، اسکن فایل‌ها می‌تواند به‌خصوص هنگام انتقال اطلاعات بین لینوکس و ویندوز، یک لایه امنیتی مفید ایجاد کند.

ClamUI چیست؟

ClamUI یک رابط گرافیکی مدرن برای ClamAV است که امکان استفاده از قابلیت‌های این آنتی‌ویروس را بدون نیاز به کار با خط فرمان فراهم می‌کند.

ClamAV یک ابزار رایگان و متن‌باز است که می‌توان از آن در محیط خط فرمان یا از طریق رابط‌های گرافیکی استفاده کرد. با این حال، رابط قدیمی‌تر ClamTK ممکن است برای برخی کاربران چندان جذاب یا کاربرپسند نباشد.

ClamUI با ظاهر مدرن‌تر، فرایند به‌روزرسانی پایگاه داده ویروس‌ها و اجرای اسکن را ساده می‌کند و امکاناتی مانند مشاهده گزارش‌ها، آمار و انتخاب پروفایل‌های مختلف برای اسکن را در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

مهم‌ترین قابلیت‌های ClamUI

• رابط گرافیکی ساده و مدرن برای ClamAV
• کاملاً رایگان و متن‌باز
• امکان به‌روزرسانی پایگاه داده ClamAV
• اسکن سریع یا کامل سیستم
• امکان اسکن پوشه Home
• اسکن دستی پوشه‌ها و مسیرهای دلخواه
• مشاهده گزارش و نتایج اسکن
• نمایش آمار مربوط به اسکن
• پشتیبانی از تست امنیتی EICAR
• امکان قرنطینه یا مستثنی کردن فایل‌های شناسایی‌شده

امکان اسکن بخش‌های مختلف لینوکس

یکی از قابلیت‌های کاربردی ClamUI، بخش Profile است. از طریق این قسمت می‌توانید نوع اسکن را انتخاب کنید.

برای مثال، می‌توانید یکی از گزینه‌های زیر را انتخاب کنید:

• اسکن پوشه Home
• اسکن کامل سیستم
• اسکن سریع
• اسکن یک پوشه یا مسیر مشخص

این قابلیت باعث می‌شود برای هر بار بررسی سیستم مجبور نباشید دستورات پیچیده ClamAV را در ترمینال وارد کنید.

تست آنتی‌ویروس با فایل EICAR

ClamUI امکان اجرای EICAR Test را نیز فراهم می‌کند.

فایل EICAR یک نمونه آزمایشی بی‌خطر است که برای بررسی عملکرد نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس و ضدبدافزار طراحی شده است. این فایل ویروس واقعی نیست و برای آزمایش واکنش نرم‌افزار امنیتی استفاده می‌شود.

در ClamUI می‌توانید این تست را مستقیماً از بخش Scan اجرا کنید و مطمئن شوید که ClamAV و پایگاه داده آن به‌درستی کار می‌کنند.

آموزش نصب ClamUI در لینوکس

ClamUI از طریق Flatpak قابل نصب است. اگر توزیع لینوکس شما Flatpak را در فروشگاه نرم‌افزاری خود پشتیبانی می‌کند، کافی است عبارت ClamUI را جست‌وجو کرده و روی گزینه نصب کلیک کنید.

روش دیگر، نصب آن از طریق ترمینال است:

flatpak install flathub io.github.linx_systems.ClamUI

پس از نصب، می‌توانید ClamUI را از منوی برنامه‌های دسکتاپ لینوکس اجرا کنید.

ابتدا ClamAV را نصب کنید

ClamUI در واقع رابط گرافیکی ClamAV است؛ بنابراین برای استفاده کامل از آن باید ClamAV روی سیستم نصب شده باشد.

بسته به توزیع لینوکس، می‌توانید از دستورات زیر استفاده کنید.

Ubuntu و Debian

sudo apt install clamav clamav-daemon clamav-freshclam -y

Fedora

sudo dnf install clamav clamav-update clamd -y

Arch Linux

sudo pacman -S clamav

آموزش اسکن لینوکس با ClamUI

استفاده از ClamUI بسیار ساده است. پس از اجرای برنامه، بهتر است ابتدا پایگاه داده ClamAV را به‌روزرسانی کنید.

از منوی کناری وارد بخش Database شوید و گزینه Update Database را انتخاب کنید.

پس از وارد کردن رمز عبور کاربر، فرایند به‌روزرسانی آغاز می‌شود. وقتی عملیات با موفقیت انجام شود، پیام مربوط به تکمیل به‌روزرسانی را در بخش گزارش مشاهده خواهید کرد.

به‌روزرسانی منظم پایگاه داده اهمیت زیادی دارد، زیرا موتور ClamAV برای شناسایی تهدیدهای جدید به اطلاعات به‌روز نیاز دارد.

اسکن پوشه Home

حالا وارد بخش Scan شوید و از منوی Profile گزینه Home Folder را انتخاب کنید.

سپس روی Start Scan کلیک کنید.

ClamUI شروع به بررسی فایل‌های موجود در پوشه Home می‌کند و روند اسکن را به شما نشان می‌دهد. در طول اسکن نیز می‌توانید به کارهای معمول خود ادامه دهید.

مدت زمان اسکن به تعداد فایل‌ها و حجم اطلاعات موجود در سیستم بستگی دارد. در یک سیستم با صدها هزار فایل، طبیعی است که اسکن کامل مدت زیادی طول بکشد.

اگر ClamAV تهدیدی پیدا کند چه اتفاقی می‌افتد؟

پس از پایان اسکن، ClamUI نتایج را نمایش می‌دهد و در صورت شناسایی فایل مشکوک یا آلوده، اطلاعات مربوط به آن را در اختیار شما قرار می‌دهد.

در چنین شرایطی می‌توانید بسته به نوع فایل و اطمینان خود یکی از گزینه‌های موجود را انتخاب کنید؛ برای مثال:

• قرنطینه کردن فایل
• مستثنی کردن فایل از اسکن‌های بعدی
• مشاهده مسیر دقیق فایل

توجه داشته باشید که هر فایل شناسایی‌شده الزاماً یک بدافزار واقعی نیست. برای مثال، فایل‌های آزمایشی EICAR عمداً توسط نرم‌افزارهای امنیتی به‌عنوان تهدید شناسایی می‌شوند.

یک نقطه ضعف مهم ClamUI

ClamUI با وجود سادگی و امکانات مناسب، یک قابلیت مهم را ندارد: اسکن زمان‌بندی‌شده.

اگر می‌خواهید سیستم لینوکس به‌صورت خودکار در زمان مشخصی اسکن شود، باید این کار را از طریق خط فرمان ClamAV و ابزارهایی مانند cron تنظیم کنید. این قابلیت در رابط گرافیکی ClamUI وجود ندارد.

آیا ClamUI ارزش نصب کردن دارد؟

اگر به دنبال یک آنتی‌ویروس رایگان برای لینوکس با رابط گرافیکی هستید، ClamUI گزینه‌ای ساده و کاربردی محسوب می‌شود.

این برنامه استفاده از ClamAV را برای کاربرانی که علاقه‌ای به کار با خط فرمان ندارند آسان‌تر می‌کند و امکاناتی مانند اسکن پوشه Home، اسکن کامل سیستم، به‌روزرسانی پایگاه داده، مشاهده گزارش‌ها و اجرای تست EICAR را در اختیار شما قرار می‌دهد.

مهم‌تر از همه، ClamUI رایگان و متن‌باز است و نصب آن با Flatpak نیز بسیار ساده انجام می‌شود.

البته اگر به اسکن‌های خودکار و زمان‌بندی‌شده نیاز دارید، باید همچنان سراغ ابزارهای خط فرمان ClamAV و تنظیماتی مانند cron بروید.