ضرورت آموزش امنیت سایبری در دوران رشد خدمات آنلاین دولتی

در دنیای امروز که خدمات دولتی به طور فزاینده‌ای به سمت الکترونیکی شدن پیش می‌رود، آموزش‌های سایبری به عنوان یکی از ارکان اساسی در حفظ امنیت کاربران و پیشگیری از تهدیدات فضای مجازی اهمیت بسیاری پیدا کرده است. علی محمد رجبی، رئیس مرکز تشخیص و پیشگیری از جرایم سایبری پلیس فتا ناجا، در یادداشتی به بررسی چالش‌های امنیت سایبری در دوران گسترش خدمات الکترونیکی دولتی پرداخته است. وی در این یادداشت به اهمیت آموزش‌های عمومی در زمینه تهدیدات فضای مجازی و ضرورت آگاهی‌بخشی به کاربران، به ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر، اشاره کرده است.

چند سالی می‌شود که تحول عظیمی در دسترسی به خدمات دولتی به لطف خدمات الکترونیکی به وجود آمده است. اکنون بسیاری از خدمات نهادهای دولتی به صورت آنلاین به مردم ارائه می‌شود. با توسعه این خدمات الکترونیکی، اگر آموزش‌های لازم در زمینه امنیت سایبری به کاربران داده نشود، خطرات و خسارات ناشی از کلاهبرداری‌ها و تهدیدات سایبری افزایش می‌یابد. بنابراین یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها، عدم توجه کافی به آموزش مهارت‌های استفاده از این خدمات و به ویژه آموزش‌های امنیت سایبری است. متاسفانه، بسیاری از کاربران، به ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر مانند کودکان و نوجوانان، با تهدیدات موجود در فضای مجازی آشنایی کافی ندارند.

نمونه‌ای از تهدیدات رایج، پیامک‌های کلاهبرداری است که تحت عناوین مختلف همچون پیامک‌های سامانه ثنا، یارانه، سهام عدالت یا انواع وام‌ها ارسال می‌شود. این پیامک‌ها معمولاً با هدف فریب کاربران و دسترسی به اطلاعات شخصی و مالی آنان طراحی می‌شوند. بخش بزرگی از جامعه به دلیل ناآگاهی از این تهدیدات، در معرض خطر قرار دارند. در واقع، با توجه به اینکه بسیاری از مردم برای انجام امور خود به خدمات آنلاین و دولت الکترونیک متکی هستند، عدم آموزش در زمینه امنیت سایبری و خلا آگاهی عرصه فرصت هک را برای مجرمان و نفوذکنندگان بیش از هر مولفه دیگری باز می‌گذارد. در نتیجه آموزش‌های عمومی باید به طور همزمان و در کنار گسترش خدمات الکترونیکی در دستور کار قرار گیرد. در واقع باید در کنار توسعه فناوری‌ها، به آگاهی‌بخشی در مورد امنیت سایبری نیز توجه ویژه‌ای داشته باشیم. این مسئله نیازمند توجه جدی در حوزه‌های آموزشی مختلف، از جمله مدارس، دانشگاه‌ها و حتی در خدمات دولتی و حاکمیتی است.

متاسفانه آموزش امنیت سایبری به اندازه کافی در بدنه نظام فناوری اطلاعات کشور جدی گرفته نشده است و در نتیجه شاهد کم‌توجهی و یا ضعف در ارائه آموزش‌های لازم به کاربران در این حوزه هستیم. یکی دیگر از چالش‌ها، کم‌کاری سکوها و کسب‌وکارهای اینترنتی است. در حالی که پلتفرم‌های اینترنتی و کسب‌وکارهای آنلاین در کشور به خوبی رشد کرده‌اند و خدمات متنوعی به کاربران ارائه می‌دهند، بسیاری از این سکوها در خصوص فرهنگ‌سازی و آموزش امنیت سایبری به کاربران خود کم‌کاری می‌کنند.

علاوه بر این، مسئولیت نظارت و اجرای قوانین در حوزه امنیت سایبری به ویژه در فضای کسب‌وکارهای اینترنتی نیز یک چالش جدی است. در حال حاضر، بسیاری از کسب‌وکارهای آنلاین و پلتفرم‌ها به علت نبود قوانین و مقررات روشن و شفاف، قادر به نظارت بر محتوای مجرمانه و مقابله با تهدیدات امنیتی نیستند. این امر باعث می‌شود که کاربران در معرض خطراتی چون سرقت اطلاعات، حملات سایبری و کلاهبرداری‌های آنلاین قرار گیرند.

در این راستا، برگزاری همایش‌ها یا پویش‌های مرتبط با آموزش سایبری کمک زیادی به رشد نطفه‌های آموزشی در جامعه می‌کند. در واقع، با برگزاری نشست‌های تخصصی در سطح ملی و استانی، می‌توان تهدیدات فضای مجازی برای کودکان و نوجوانان را شفاف‌سازی کرد و به اهمیت والدگری در فضای آنلاین و امنیت سایبری پرداخت. همچنین این راهی است تا به افراد تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز در کشور یادآوری شود که چگونه می‌توانند در این حوزه اقداماتی موثر انجام دهند.