بازار ۲۸ میلیارد دلاری بیمه سایبری؛ ایران در نقطه صفر

رشد ۳۰درصدی حملات

در سال‌های اخیر، حملات سایبری نه تنها افزایش یافته‌اند، بلکه صنعتی، پیچیده و سازمان‌يافته‌تر هم شده‌‌اند. آمارهای جهانی هم این وضعیت را تایید می‌کنند. بر اساس یافته‌های Check Point Research میانگین حملات سایبری جهانی از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ به ازای هر سازمان با رشد ۳۰ درصدی به بیش از ۱۲۰۰ حمله در هفته رسیده است و ۵۹ درصد از شرکت‌ها قربانی حملات باج‌افزارها شده‌اند. این اعداد را وقتی در کنار ۴.۸ میلیون دلار میانگین هزینه هر رخداد سایبری قرار می‌دهیم، اهمیت بیمه سایبری را به‌عنوان ابزار کلیدی مدیرت ریسک بیش از پیش عیان می‌کند.

 کشورهای توسعه‌یافته نیز برای توسعه این بیمه در سال‌های اخیر اقدامات متعددی انجام داده‌اند. تا جایی که بر اساس آخرین داده‌های بازار، بیمه سایبری در حال تبدیل شدن به بخش اصلی مدیریت ریسک است. با این حال، یافته‌های مصاحبه با بیش از ۹۵۰۰ پاسخ‌دهنده در ۲۰ کشور نشان می‌دهد که حدود ۹ نفر از ۱۰ مدیر ارشد احساس می‌کنند که شرکتشان به طور قابل اطمینانی در برابر ریسک سایبری محاظت نشده است. 

این نگرانی با پیچیده شدن ماهیت حملات سایبری در حال افزایش است که حملات وابسته به زنجیره تامین، حملات خودکار و گسترده، افزایش نقش هوش مصنوعی در حملات، هم‌پوشانی حملات دولتی و مجرمانه از مهم‌ترین عوامل این تحول هستند. بر همین اساس، ۶۲ درصد خسارت‌ها از نوع خسارت مستقیم به سازمان هستند که مهم‌ترین خسارت آن توقف کسب‌وکار، نقض داده و هزینه پاسخ به حادثه است. تا جایی که نسبت خسارت‌های حملات مخرب در برابر رخدادهای غیرمخرب حدود ۳ به ۱ است.  

رشد ۲برابری بازار در شش سال

 بر اساس داده‌های همین گزارش شرکت Munich RE که یکی از مراجع اصلی داده در حوزه بیمه سایبری است، حجم این بازار طی شش سال اخیر رشدی حدود ۲.۳ برابری داشته و از حدود ۷.۵ میلیارد دلار به حدود ۱۷ میلیارد رسیده است.

 این رشد بسیار سریع نشان‌دهنده این است که بازار از مرحه نوظهور به مرحله رشد ساختاریافته وارد شده است. این رشد فقط کمی نیست، بلکه افزایش حملات بدافزارها، الزام‌های قانونی و ورود شرکت‌های بزرگ بیمه هم در آن تاثیرگذار بوده‌اند. پیش‌بینی می‌شود که این روند صعودی ادامه‌دار هم باشد و حجم بازار بیمه سایبری در سال ۲۰۳۰ با حدود ۱۵ درصد رشد سالانه به حدود ۲۸ میلیارد دلار برسد. کشورهای اروپایی، آسیا و اقیانوسیه، آمریکای شمالی و سایر کشورها از جمله خاورمیانه، آفریقا و آمریکای لاتین از جمله بازیگران این بازار هستند.

صدرنشینی آمریکای شمالی

کشورهای آمریکای شمالی بزرگ‌ترین و بالغ‌ترین بازار بیمه سایبری است که از رشد انفجاری عبور کرده است و اکنون با نرخ حدود ۱۳ درصدی رشد پایدار دارد. این بازار با حجم ۵.۲ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۰ به حجم ۱۷.۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰  خواهد رسید. بررسی‌ها نشان می‌دهد که علت بلوغ بازار بیمه در آمریکای شمالی، نفوذ بالای بیمه سایبری و پوشش شرکت‌های بزرگ است.

مسیر رشد بیمه سایبری در اروپا از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰ نیز به این صورت است که پیش‌بینی می‌شود رشد ۱۹ درصدی داشته باشد و از حجم ۱.۳ میلیارد دلاری به ۷.۴ میلیارد دلار برسد. این داده نشان می‌دهد که اروپا بازاری با رشد سریع برای بیمه سایبری است، اما هنوز به بلوغ نرسیده است. محرک‌های اصلی این رشد هم قوانین و جریمه‌های سنگین داده، افزایش حملات باج افزار، وابستگی شدید به cloud و زنجیره تأمین دیجیتال و فشار رگولاتوری برای مدیریت ریسک است.

بازار بیمه سایبری در آسیا و اقیانوسه با پیش‌بینی رشد ۱۸ درصدی به این صورت است که از حجم ۰.۴ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۰  به ۲.۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید. بازاری که رشد بسیار سریع و پراکنده دارد؛ اینگونه فقط چند کشور پیشرفته در آن سهم غالب دارند.

بازار خاموش

بر اساس منابع معتبر جهانی، محیط سایبری ایران با ریسک ژئوپلیتیکی بالا و حضور پررنگ بازیگران سایبری وابسته به دولت‌ها درگیر است. اما اقداماتی برای حفاظت و جبران خسارات این قبیل حملات انجام نشده است. تاجایی که بیمه سایبری در ایران نوظهور و کم‌نفوذ است. براساس ارزیابی گزارش گزارش شرکت Munich RE، وضعیت بیمه سایبری در ایران به مدل کشورهای  در حال توسعه نزدیک است. بازاری که حجم بیمه سایبری در سال ۲۰۲۶ معادل ۰.۵ میلیارد دلار است و پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۳۰ به ۱.۰ میلیارد دلار برسد.

 البته، ایران در همین بازار نوپا سهمی نزدیک به صفر دارد. کارشناس‌ها، کمبود داده و قیمت‌گذاری، نبود نیروی انسانی متخصص، محدودیت‌های قانونی و رگولاتوری و نبود زیرساخت بازار بیمه سایبری را در عقب‌ماندگی بیمه سایبری ایران تاثیرگذار می‌دانند.